Elke Belgische werkgever moet eerste hulp organiseren: voldoende opgeleide hulpverleners, geschikte uitrusting, een verzorgingslokaal waar nodig en een register van interventies. De Codex bepaalt het kader, uw risicoanalyse bepaalt de invulling.
De verplichting tot eerste hulp vloeit voort uit de Welzijnswet van 4 augustus 1996 en is concreet uitgewerkt in de Codex over het welzijn op het werk, Boek I, Titel 5. Deze titel zet het KB van 15 december 2010 om en geldt sinds 1 januari 2011 voor élke werkgever, ongeacht grootte of sector.
De Codex schrijft geen vast aantal hulpverleners per werknemer voor. In plaats daarvan bepaalt de werkgever de nodige maatregelen op basis van een risicoanalyse en het advies van de preventieadviseur-arbeidsarts en het Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk (art. I.5-3). Daardoor verschilt de invulling sterk tussen een kantoor en een chemiebedrijf. Een correcte risicoanalyse en passende veiligheidsopleidingen vormen samen het fundament van een wettelijk sluitende EHBO-organisatie.
Mensen
Het aantal hulpverleners is niet wettelijk vastgepind op een ratio, maar wordt bepaald door de aard van de activiteit, de risicoanalyse, het aantal werknemers en de spreiding in ploegen en vestigingen. De werkgever legt dit vast na advies van de preventieadviseur-arbeidsarts en het Comité.
Materiaal
De inhoud van de verbandkist(en) en het overige eerstehulpmateriaal worden samengesteld in functie van de risico's, na advies van de arbeidsarts en het Comité. Geneesmiddelen horen niet thuis in de uitrusting. Het materiaal moet steeds beschikbaar, controleerbaar en goed bereikbaar zijn.
Ruimte
Voor ondernemingen ingedeeld in groep A, B of C is een verzorgingslokaal vereist, tenzij de risicoanalyse aantoont dat het niet nodig is. Het lokaal is goed bereikbaar voor brancards en kan dienen als rustruimte voor zwangere of borstvoedende werkneemsters.
Registratie
Elke eerste interventie wordt genoteerd in een register: naam van het slachtoffer, datum, plaats en omstandigheden, aard van het letsel, de uitgevoerde hulp en eventuele getuigen. Het register voedt de analyse van (bijna-)ongevallen en de evaluatie van uw preventiebeleid.
Een pragmatische volgorde om van wettelijke verplichting naar werkende praktijk te gaan.
Breng samen met uw interne preventieadviseur en de bevoegde preventieadviseur-arbeidsarts van de interne of externe dienst de specifieke risico's in kaart: machines, chemische stoffen, verhoogd werken, ploegenarbeid, geïsoleerde posten. Deze analyse is volgens Boek I, Titel 5 de basis waarop het aantal hulpverleners, de uitrusting en de nood aan een verzorgingslokaal worden bepaald. Zonder gedocumenteerde analyse is uw EHBO-organisatie juridisch niet onderbouwd.
Leg op basis van de risicoanalyse en het advies van de arbeidsarts en het Comité vast hoeveel hulpverleners u aanduidt en hoe ze gespreid zijn over ploegen, shiften en vestigingen. Zorg dat er op elk moment dat er gewerkt wordt minstens één opgeleide hulpverlener bereikbaar is. Voor het exacte aantal in uw situatie raadpleegt u best uw preventiepartners, want dit is risicoafhankelijk en niet via één vaste ratio bepaald.
Stel de verbandkist(en) en aanvullend materiaal samen in overleg met de arbeidsarts, plaats ze op bereikbare en gekende locaties en wijs een verantwoordelijke aan voor periodieke controle en aanvulling. Voorzie waar de risicoanalyse dit vraagt een verzorgingslokaal dat vlot bereikbaar is. Documenteer de locaties en controlemomenten zodat beschikbaarheid steeds aantoonbaar is.
Hulpverleners volgen een basisopleiding van minimaal 15 lesuren, opgebouwd rond de basisbeginselen, het ondersteunen van vitale functies en andere aandoeningen. Daarna is een jaarlijkse bijscholing van minstens 4 uur verplicht; uitzonderlijk mag dit tweejaarlijks als wordt aangetoond dat er geen kennisverlies optreedt. De opleiding wordt afgestemd op de risico's die eigen zijn aan uw activiteiten.
Registreer elke interventie en gebruik die gegevens om terugkerende risico's op te sporen en uw preventiebeleid bij te sturen. Neem de EHBO-organisatie op in uw dynamisch risicobeheersingssysteem en het jaaractieplan, en herbekijk ze telkens als de activiteiten, de bezetting of de risico's wijzigen. Zo blijft uw eerste hulp niet alleen wettelijk in orde, maar ook operationeel doeltreffend.
De vaste ankerpunten uit Codex Boek I, Titel 5. Wat risicoafhankelijk is, bepaalt u samen met uw preventiepartners.
| Element | Wat de Codex bepaalt | Bron |
|---|---|---|
| Wettelijk kader | Codex Boek I, Titel 5 (KB 15 december 2010), in werking sinds 1 januari 2011 | Boek I, Titel 5 |
| Aantal hulpverleners | Bepaald via risicoanalyse en advies arbeidsarts en Comité; geen vaste ratio | art. I.5-3 |
| Basisopleiding | Minimaal 15 lesuren, aangepast aan de risico's | Boek I, Titel 5, Hfdst. IV |
| Bijscholing | Minstens 4 uur per jaar (uitzonderlijk tweejaarlijks) | Boek I, Titel 5, Hfdst. IV |
| EHBO-uitrusting | Verbandkist samengesteld na advies arbeidsarts; geen geneesmiddelen; steeds beschikbaar | Boek I, Titel 5 |
| Verzorgingslokaal | Vereist voor groep A, B of C tenzij risicoanalyse anders aantoont | Boek I, Titel 5 |
| Register | Elke interventie noteren: slachtoffer, datum, omstandigheden, letsel, hulp | Boek I, Titel 5 |
De Codex legt geen vast aantal of ratio per werknemer op. U bepaalt het aantal hulpverleners op basis van uw risicoanalyse, de aard van uw activiteiten, het aantal werknemers en de ploegenspreiding, na advies van de preventieadviseur-arbeidsarts en het Comité (art. I.5-3). Zorg dat er altijd minstens één opgeleide hulpverlener bereikbaar is. Voor uw concrete situatie raadpleegt u best uw preventiepartners.
Een hulpverlener volgt een basisopleiding van minimaal 15 lesuren, opgebouwd rond de basisbeginselen, het ondersteunen van vitale functies en andere aandoeningen, afgestemd op de risico's van uw onderneming. Daarna is een jaarlijkse bijscholing van minstens 4 uur verplicht. Uitzonderlijk mag de bijscholing tweejaarlijks als de werkgever aantoont dat er geen kennisverlies optreedt.
Een verzorgingslokaal is vereist voor ondernemingen die ingedeeld zijn in groep A, B of C, tenzij de risicoanalyse aantoont dat het niet nodig is. Het lokaal moet vlot bereikbaar zijn, ook voor een brancard, en kan tegelijk dienen als rustruimte voor zwangere of borstvoedende werkneemsters volgens het advies van de arbeidsarts. In welke groep uw onderneming valt, bepaalt u via uw preventiepartners.
De Codex schrijft geen vaste inhoudslijst voor: u stelt de verbandkist(en) en het aanvullend materiaal samen in functie van uw risico's, na advies van de preventieadviseur-arbeidsarts en het Comité. Geneesmiddelen horen niet thuis in de uitrusting. Het materiaal moet steeds beschikbaar, goed bereikbaar en gekend zijn, en periodiek gecontroleerd en aangevuld worden.
Ja. Elke eerste interventie wordt genoteerd in een register met minstens de naam van het slachtoffer, de datum, plaats en omstandigheden, de aard van het letsel, de verleende hulp en eventuele getuigen. Dat register dient niet als administratieve last, maar als bron om terugkerende risico's op te sporen en uw preventiebeleid en risicoanalyse gericht bij te sturen.
Elke werkgever richt een interne dienst (IDPBW) op met minstens één interne preventieadviseur. De werkgever bepaalt de EHBO-organisatie na advies van de bevoegde preventieadviseur-arbeidsarts, die tot de interne dienst kan behoren of tot de gespecialiseerde preventiepartners waarop de werkgever voor die opdracht een beroep doet. PreventX ondersteunt de werkgever en de IDPBW bij de praktische uitwerking, maar vervangt geen van die wettelijke rollen.
Controleer bij een concrete beslissing steeds de actuele geconsolideerde tekst. De onderstaande overheidsbronnen zijn het vertrekpunt van dit dossier.
Officiële geconsolideerde tekst van Boek I, Titel 5 over eerste hulp, gebaseerd op het KB van 15 december 2010.
Toelichting van de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid over de verplichtingen rond eerste hulp, uitrusting, opleiding en register.
Kenniscentrum van FOD WASO met praktische informatie en richtlijnen over welzijn en eerste hulp op het werk.
PreventX ondersteunt de werkgever en de IDPBW bij een concrete EHBO-organisatie: risicoanalyse, aantal opgeleide hulpverleners, uitrusting en een sluitend register, in afstemming met de bevoegde arbeidsarts.