Codex over het Welzijn op het Werk — volledig overzicht 2026
van Boek I tot Boek X.

Vóór 2017 lag de Belgische regelgeving over welzijn op het werk verspreid over tientallen losse koninklijke besluiten — sommige onder het oudere ARAB (Algemeen Reglement voor de Arbeidsbescherming), dat dateert uit 1947 en al decennialang als achterhaald werd beschouwd, andere onder de Welzijnswet van 4 augustus 1996. Werkgevers en preventie­ adviseurs moesten in honderden artikelen zoeken om één regel te vinden. Een KB over geluidsblootstelling stond niet bij een KB over arbeidsplaatsen; het ging om een lappendeken.

De FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD WASO) begon midden 2010 met een herorganisatie. Het resultaat kwam op 28 april 2017: de Codex over het welzijn op het werk werd in het Belgisch Staatsblad gepubliceerd. Op 12 juni 2017 trad de codificatie in werking. De Codex is een codificatie — een herorganisatie zonder inhoudelijke wijziging — vergelijkbaar met wat het Burgerlijk Wetboek doet voor het privaatrecht: bestaande regels in een logische, nummeerbare structuur plaatsen.

Belangrijk om te onthouden: de Codex vervangt de Welzijnswet niet. De Welzijnswet blijft de overkoepelende kaderwet. De Codex is de uitwerking ervan. Eenvoudig gezegd: de Welzijnswet zegt "je moet veiligheid garanderen", de Codex zegt "en zo doe je dat in de praktijk".

Eén KB werd uitdrukkelijk buiten de Codex gehouden: het KB van 25 januari 2001 betreffende de Tijdelijke en Mobiele Bouwplaatsen (V&G-coördinatie en V&G-plannen voor bouwwerven). Reden: dit KB heeft een eigen, sterk afgebakend toepassingsgebied (bouwprojecten met meerdere ondernemingen) en past niet logisch onder een van de tien thematische boeken. Werkgevers en bouwheren moeten dus zowel de Codex als dit KB raadplegen — dat is geen vergissing maar een bewuste afbakening van de wetgever.

De rechtsgrond voor de Codex ligt in de Welzijnswet van 4 augustus 1996. Artikel 5 van die wet bepaalt het basisbeginsel: "De werkgever neemt de nodige maatregelen ter bevordering van het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk." Daarop volgen tientallen artikelen die telkens een specifieke verplichting introduceren én delegatiebevoegdheid aan de Koning toekennen om die verplichting in een KB uit te werken.

Artikel 33 van de Welzijnswet is een van de meest geciteerde: het verplicht élke werkgever met minstens één werknemer aan te sluiten bij een erkende externe dienst voor preventie en bescherming op het werk (EDPBW). De concrete invulling van deze verplichting — erkenningsvoorwaarden, opdrachten, tarieven — staat in KB 27 maart 1998 betreffende de externe diensten voor preventie en bescherming, dat sinds 2017 in Boek II van de Codex is geïntegreerd.

De relatie tussen Welzijnswet en Codex is dus consistent:

• Welzijnswet = kaderwet (basisbeginsel + delegatie).
• KB = uitvoeringsbesluit dat één specifiek aspect concreet maakt.
• Codex = geconsolideerde bundeling van al die KB's, georganiseerd in 10 boeken.

Voor preventieadviseurs (Niveau I, II of III) is de Codex het dagelijkse werkinstrument. Voor werkgevers is het de referentie waar elke risicoanalyse, V&G-plan en Globaal Preventieplan op gestoeld is.

De Codex bepaalt wát een werkgever moet doen. Maar de uitvoering ervan op de werkvloer — dagelijkse werfopvolging, opmaak van risicoanalyses per werkpost, V&G-plannen voor bouwprojecten, voorbereiding van VCA-audits — valt buiten de wettelijke EDPBW-bijdrage. Daar komt PreventX in beeld.

PreventX is geen erkende EDPBW in de zin van Boek II van de Codex. De erkenning als EDPBW is wettelijk voorbehouden aan organisaties die voldoen aan de voorwaarden van KB 27 maart 1998 — onder meer een minimumbezetting in arbeidsgeneeskunde, ergonomie, arbeidshygiëne en psychosociale aspecten. Voor die wettelijke EDPBW-rol werken wij samen met Mensura, IDEWE, Cohezio, Liantis, Securex, Provikmo en Attentia.

Wat PreventX wél doet, in directe relatie tot de Codex:

• Risicoanalyses per werkpost (Boek I, Titel 2): identificatie en evaluatie van gevaren, blootstellingsfactoren en preventiemaatregelen, documenteerbaar als RIE.
• Globaal Preventieplan (Boek I) en Jaaractieplan: opmaak van het vijfjarige strategische plan en de jaarlijkse uitvoeringsdocumenten, met cijfers en KPI's die voor het CPBW besprekbaar zijn.
• V&G-plannen voor bouwwerven: conform KB 25/01/2001 (apart van de Codex maar in de praktijk onlosmakelijk verbonden), inclusief V&G-coördinatie Ontwerp en Verwezenlijking.
• Interim-vervanging van de interne preventieadviseur: Niveau I, II of III conform Boek II — bijvoorbeeld bij langdurige afwezigheid of bij projecten die tijdelijke verhoogde expertise vereisen.
• VCA-audit-voorbereiding en TRA's/LMRA's: vertaling van Codex-vereisten naar de tools die op de werkvloer gebruikt worden — toolboxmeetings, taak-risico-analyses, last-minute-risk-analyses.

In de praktijk werkt PreventX als verlengstuk van uw bestaande EDPBW-aansluiting: de wettelijke rol blijft bij Mensura, IDEWE of een van de andere erkende diensten; wij vullen de operationele invulling in op de werkvloer. Voor werkgevers betekent dit één integratiepunt voor alles wat met preventie te maken heeft, zonder dat de bestaande EDPBW-relatie wordt opgezegd of vervangen. Meer informatie op onze dienstpagina Preventieadvies België en in de EDPBW-kennisbank.