Elke werkgever organiseert een brandbestrijdingsdienst volgens de risicoanalyse en duidt daarvoor voldoende werknemers aan. Lees hoe taken, bezetting, opleiding, evacuatie en het brandpreventiedossier samenhangen.
De plicht om een eerste interventieploeg op te zetten is geen optie maar een resultaat van de wet. De algemene grondslag is de Welzijnswet van 4 augustus 1996, die elke werkgever verplicht de nodige maatregelen te nemen voor brandbestrijding en evacuatie. Dat wordt concreet gemaakt door het koninklijk besluit van 28 maart 2014 betreffende de brandpreventie op de arbeidsplaatsen, opgenomen in de Codex Welzijn op het Werk, Boek III, Titel 3.
De kern van dat KB: de werkgever voert een risicoanalyse van het brandrisico uit, neemt op basis daarvan preventiemaatregelen, en duidt werknemers aan die belast worden met de strijd tegen een beginnende brand. Dat is precies de eerste interventieploeg. Hoeveel personen, met welke taken en welke uitrusting, is geen vast getal in de wet maar volgt uit die risicoanalyse - denk aan de aard van de activiteiten, de oppervlakte, het aantal aanwezigen en de aanwezige brandlast. Twijfel je over de juiste omvang voor jouw site, dan bepaalt u dat samen met uw preventieadviseur en uw preventiepartners. Lees meer over de bredere context in onze gids brandpreventie op het werk.
Twee termen die vaak door elkaar lopen. Ze horen samen, maar zijn niet hetzelfde.
Eerste actie
De werknemers die als eerste reageren bij een beginnende brand: blussen met een brandblusser of haspel, alarm geven en de eigen zone ontruimen. Hun rol is de eerste minuten overbruggen tot de professionele brandweer er is. Het zijn gewone werknemers met een aangepaste opleiding, geen beroepsbrandweerlieden.
Organisatie
De ruimere interne organisatie van de brandbestrijding op de arbeidsplaats: het geheel van aangeduide werknemers, hun taken, de coordinatie en de afspraken met de externe hulpdiensten. De EIP is de operationele kern hiervan. In een kmo valt dat vaak samen; in een grote site is de brandbestrijdingsdienst breder en gestructureerder.
Het lid herkent een beginnende brand, activeert onmiddellijk het interne alarm en zorgt dat de hulpdiensten via 112 worden verwittigd. Het noodplan legt vast wie belt, welke locatie- en incidentinformatie nodig is en wanneer elke bluspoging wordt afgebroken.
Met de aanwezige eerste-interventiemiddelen (poederblussers, CO2-blussers, muurhaspels) bestrijdt de ploeg een brand in de allereerste fase. Cruciaal is het oordeel om dat enkel veilig te doen: lukt blussen niet snel, dan primeert de eigen veiligheid en de evacuatie. EIP-leden leren het juiste blusmiddel kiezen per brandklasse en nooit alleen ingesloten te raken.
De EIP werkt nauw samen met de evacuatiebegeleiders: zones afgaan, mensen naar de nooduitgangen leiden, de verzamelplaats bemannen en een telling doen. Op veel sites zijn EIP-leden ook evacuatiebegeleider. De rol stopt niet bij blussen; het in veiligheid brengen van mensen is even essentieel en wordt jaarlijks geoefend via de evacuatieoefening.
Tot de brandweer arriveert, houdt de EIP de situatie onder controle voor zover veilig. Bij aankomst geeft ze de brandweer cruciale informatie door: waar de brand is, of iedereen buiten is, waar gevaarlijke stoffen of gasaansluitingen liggen. Het brandpreventiedossier met plannen ligt klaar zodat de interventiedienst meteen het juiste beeld heeft.
Leden van de eerste interventieploeg moeten een aangepaste opleiding krijgen die past bij de toegewezen taken en bij het brandrisico van de site, en die periodiek herhaald wordt. Concreet betekent dit een basisbrandbestrijdingsopleiding (theorie + praktisch blussen met echte blusmiddelen) en deelname aan de jaarlijkse evacuatieoefening. Een vaste minimumduur of frequentie legt het KB niet dwingend op - dat bepaalt de werkgever in functie van de risicoanalyse, in overleg met de preventieadviseur en de preventiepartners.
Al deze elementen komen samen in het brandpreventiedossier: de risicoanalyse brand, de genomen maatregelen, de lijst van aangeduide werknemers (EIP en evacuatiebegeleiders), de opleidingsattesten, de evacuatieplannen en het verslag van de evacuatieoefeningen. Dit dossier is meteen het document waar een inspecteur van Toezicht op het Welzijn op het Werk (FOD WASO) naar vraagt. De brandbestrijding staat bovendien nooit los van EHBO op het werk: bij brand zijn er vaak gewonden, dus de EIP en de hulpverleners-EHBO moeten op elkaar afgestemd zijn in hetzelfde intern noodplan.
Bepaal per gebouw en activiteit welke beginnende branden veilig benaderbaar zijn en wanneer onmiddellijk ontruimen de enige optie is.
Toets de dekking aan ploegen, afwezigheden, locaties en aanwezige derden; één vaste namenlijst volstaat niet.
Registreer scenario, waarnemingen, alarmering, aankomsttijd, afwijkingen en toegewezen verbeteracties.
De werkgever moet een brandbestrijdingsdienst organiseren en voldoende werknemers aanduiden voor de bijbehorende taken. Een formele ploeg met de naam EIP is een gangbare organisatorische vorm, maar omvang en werking volgen uit de risicoanalyse en de vereiste continuïteit van de site.
Het KB legt geen vast aantal op. De werkgever bepaalt de samenstelling op basis van de risicoanalyse brand: de aard van de activiteiten, de oppervlakte, het aantal aanwezigen en de brandlast. Er moet steeds voldoende opgeleid personeel aanwezig zijn tijdens alle werkuren, ook in ploegen en op verlofdagen. Bepaal het juiste aantal samen met uw preventieadviseur en preventiepartners.
EIP-leden krijgen een aangepaste opleiding in brandbestrijding: theorie over brandklassen en blusmiddelen, en praktijk met echte blussers en haspels. Die opleiding moet aansluiten bij het brandrisico van de site en periodiek herhaald worden. Een wettelijke minimumduur is er niet; de werkgever bepaalt de inhoud en frequentie in overleg met de preventieadviseur en de preventiepartners.
De eerste interventieploeg bestrijdt de beginnende brand met blusmiddelen en slaat alarm. De evacuatiebegeleiders sturen de ontruiming aan: zones afgaan, mensen naar de nooduitgangen leiden en op de verzamelplaats tellen. In de praktijk overlappen deze rollen vaak in dezelfde personen, maar ze worden best apart benoemd in het intern noodplan en het brandpreventiedossier.
Het brandpreventiedossier bundelt de risicoanalyse brand, de getroffen preventiemaatregelen, de lijst van aangeduide werknemers (eerste interventieploeg en evacuatiebegeleiders), hun opleidingsattesten, de evacuatieplannen en de verslagen van de evacuatieoefeningen. Het is het document dat de inspectie van Toezicht op het Welzijn op het Werk (FOD WASO) opvraagt bij een controle.
De werkgever blijft wettelijk verantwoordelijk en wordt bijgestaan door de interne dienst (IDPBW). PreventX ondersteunt hen bij de brandrisicoanalyse, de samenstelling van de EIP, de opleiding, de evacuatieoefening en het brandpreventiedossier. Kan de IDPBW een vereiste opdracht niet zelf uitvoeren, dan doet de werkgever daarvoor aanvullend een beroep op een gespecialiseerde preventiepartners.
Controleer bij een concrete beslissing steeds de actuele geconsolideerde tekst. De onderstaande overheidsbronnen zijn het vertrekpunt van dit dossier.
Officiele themapagina van de FOD Werkgelegenheid over brandpreventie, de aangeduide werknemers en het brandpreventiedossier onder het KB van 28 maart 2014.
Geconsolideerde officiele wettekst van de Codex, waarin het KB van 28 maart 2014 over brandpreventie op de arbeidsplaatsen is opgenomen.
Toelichting en checklists van het Belgisch kenniscentrum over de brandbestrijdingsdienst, evacuatie en het brandpreventiedossier.
PreventX ondersteunt de werkgever en de IDPBW bij de brandrisicoanalyse, de samenstelling van de eerste interventieploeg, de opleiding, evacuatieoefening en het brandpreventiedossier.