TWW Inspectie 2026: Volledige Checklist + Wat Te Verwachten

TWW Inspectie 2026: Volledige Checklist + Wat Te Verwachten

Een onaangekondigde TWW inspectie: voor veel werkgevers een moment van stress. Zijn de risicoanalyses up-to-date? Liggen de instructiefiches klaar? Is het preventieplan conform de Codex? In mijn werk als preventieadviseur zie ik dat ondernemingen vaak pas na een eerste inspectiebezoek beseffen welke documentatie exact verplicht is. Dit artikel geeft je een concrete stappenplan, uitgebreide checklist en inzicht in wat FOD WASO-inspecteurs precies controleren — zodat jouw onderneming klaar staat wanneer Toezicht Welzijn op het Werk aanbelt.

TL;DR

• TWW inspectie controleert naleving Welzijnswet — werkgever draagt eindverantwoordelijkheid voor documentatie
• Inspecteurs focussen op risicoanalyse, preventieplan, medische dossiers, arbeidsongevallen en opleidingsbewijzen
• Een volledig preventiedossier voorkomt boetes tot €6.000 per overtreding (art. 119 Welzijnswet)
• Download onze copy-paste checklist en bereid je voor in 5 concrete stappen

Wat is TWW inspectie? — definitie en wettelijk kader

TWW inspectie is de controle door inspecteurs van het Toezicht op het Welzijn op het Werk (FOD WASO) waarbij ze nagaan of een werkgever voldoet aan de verplichtingen uit de Welzijnswet van 4 augustus 1996 en het Codex over het welzijn op het werk. Inspecteurs kunnen onaangekondigd langskomen en documenten, installaties en werkomstandigheden controleren.

Het wettelijk kader wordt geregeld door Welzijnswet van 4 augustus 1996, artikel 33 tot 36, waarin staat dat werkgevers hun preventiebeleid moeten kunnen aantonen via een schriftelijk preventieplan, jaarlijks werkplan en risicoanalyse. Aanvullend legt het KB van 27 maart 1998 betreffende de dienst voor preventie en bescherming op het werk concrete vormvereisten vast.

Voor Belgische werkgevers betekent dit concreet:

• Bouwsector: inspecteurs controleren of de coördinator veiligheid en gezondheid (CVG) correct is aangesteld, of het veiligheids- en gezondheidsplan (VGP) op de werf aanwezig is, en of hijsmiddelen en steigers volgens KB van 5 mei 2006 zijn gekeurd.
• Industrie & logistiek: focus ligt op risico's zoals werken op hoogte (stellingen), heftrucks (B.A.5-attesten), gevaarlijke stoffen (SDS-fiches, CLP-etikettering) en arbeidsongevallendocumentatie.
• Facilitybeheer & kantoren: checkt men vooral evacuatieplannen, brandblusapparatuur (KB 28 maart 2014), ergonomische werkposten (beeldschermwerk) en psychosociale risico's (KB 10 april 2014).

In sectoren met verhoogd risico — zoals chemie, Seveso-bedrijven of ondernemingen met meer dan 200 werknemers — verwachten inspecteurs een preventieadviseur Niveau I in dienst of onder contract met een EDPBW.

TWW inspectie — Stap-voor-stap aanpak

Stap 1: Inventariseer je preventiedossier

Begin met een interne audit van je complete preventiedossier. Volgens Codex Welzijn op het Werk Boek I, Titel 2 moet elk bedrijf minstens beschikken over: globale risicoanalyse, jaarlijks actieplan, preventieplan op vijf jaar, arbeidspostfiches, instructies voor noodsituaties, registers van arbeidsongevallen en ernstige incidenten, opleidingsbewijzen en medische attesten van de arbeidsgeneesheer. Print een inhoudsopgave en controleer of elk document recent gedateerd is — een risicoanalyse van 2019 zonder update is onvoldoende. In KMO-context werk ik vaak met een centrale map (fysiek + digitaal) met tabbladen per Codex-thema: algemeen welzijnsbeleid, werkpost, gevaarlijke stoffen, arbeidsmiddelen, brand, EHBO, psychosociale risico's.

Stap 2: Update je risicoanalyse en actieplan

De risicoanalyse vormt de ruggengraat van je preventiebeleid. Artikel I.2-8 tot I.2-11 Codex schrijft voor dat deze dynamisch moet zijn: elke wijziging in productieproces, nieuwe machine, verhuizing of incident triggert een herziening. Hanteer de Kinney-methode of een sectorspecifieke tool (bijvoorbeeld OiRA voor horeca of Prebes-toolkit voor bouw). Werk top-5 risico's uit met concrete maatregelen, verantwoordelijke persoon en deadline. Voorbeeld uit mijn praktijk: een logistiek bedrijf had als risico "aanrijding heftrucks in kruispunt magazijn" (Kinney-score 180). Maatregel: markeringslijnen + convexe spiegel + snelheidsbeperking 10 km/u. Verantwoordelijke: Operations Manager. Deadline: binnen 30 dagen. Dit soort detail overtuigt inspecteurs dat je preventie operationeel ingebed hebt.

Stap 3: Controleer technische keuringen en attesten

Inspecteurs vragen standaard naar keuringsattesten van arbeidsmiddelen. Volgens KB van 12 augustus 1993 (ARAB) moeten hefmiddelen (kranen, takels, vorkheftrucks) jaarlijks gekeurd door een erkende keuringsinstelling zoals Vinçotte, ACIH of Apave. Elektrische installaties vereisen een periodieke controle volgens AREI (Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties). Brandblussers en noodverlichting moeten jaarlijks onderhouden (KB 28 maart 2014). Maak een Excel-overzicht met kolommen: apparaat/installatie, keuringsdatum, vervaldatum, keuringsorganisme, certificaatnummer. Zet herinneringen in Outlook/Google Calendar 60 dagen voor vervaldatum. Voor bouwwerven: CVG-aanstelling, AS-built plannen, VGP-goedkeuring coördinator-ontwerp en -uitvoering.

Stap 4: Organiseer opleidingsdossiers per werknemer

Elke werknemer moet kunnen aantonen dat hij/zij geïnstrueerd is over specifieke risico's van zijn functie (art. I.4-6 Codex). Dit gaat verder dan "algemene onthaaltraining". Concreet: heftruckbestuurders moeten B.A.5-attest overleggen; werknemers die werken op hoogte vanaf 2 meter hebben training "veilig werken op hoogte" nodig; wie met gevaarlijke chemicaliën werkt, moet instructie ontvangen over SDS-fiches en persoonlijke beschermingsmiddelen. Bewaar presentielijsten van toolboxmeetings, handtekeningen op instructiefiches, certificaten van externe opleidingen. In mijn ervaring scoort dit punt het slechtst bij FOD WASO inspectie — veel bedrijven geven wel training, maar documenteren niet. Gebruik een simpele template: naam werknemer, datum opleiding, onderwerp, trainer, handtekening. Scan en archiveer digitaal per personeelslid.

Stap 5: Bereid werknemers en leidinggevenden voor

Een inspecteur voert ook interviews met werknemers en lijnmanagers. Zij moeten basisvragen kunnen beantwoorden: Waar hangt het evacuatieplan? Wat doe je bij brand? Wie is je preventieadviseur? Waar vind je de SDS-fiches? Waar ligt het EHBO-materiaal? Organiseer twee weken voor een geplande audit (of periodiek elk kwartaal) een korteRefresher van 30 minuten met teamleaders. Oefen scenario's: "Inspecteur vraagt waar het register arbeidsongevallen ligt — wie haalt dat op?" Zorg dat één persoon (vaak HR of facility manager) aangewezen is als central point of contact tijdens de TWW inspectie. Deze persoon begeleidt de inspecteur, haalt documenten op en noteert vragen die verder uitgezocht moeten worden. Communiceer aan alle werknemers via intranet of prikbord: "Volgende week mogelijk inspectiebezoek, wees voorbereid".

Stap 6: Simuleer een interne audit

Vraag je preventieadviseur of EDPBW om een mock-inspectie uit te voeren. Zij lopen met dezelfde checklist als FOD WASO-inspecteurs door je site en rapporteren afwijkingen. Dit werkt het best 3-6 maanden voor verwachte externe audits (bijvoorbeeld VCA-hernieuwing of na een ernstig arbeidsongeval). Gebruik het rapport om een actieplan op te stellen met prioriteit: rood (wettelijk non-conform, direct risico), oranje (administratief gebrek), groen (best practice, geen wettelijke verplichting). Zorg dat alle rode punten afgevinkt zijn voor de echte TWW inspectie. In sectoren zoals bouw en petrochemie zie ik dat bedrijven dit zelfs halfjaarlijks doen — het verhoogt de veiligheidscultuur merkbaar.

Stap 7: Archiveer bewijsmateriaal toegankelijk

Inspecteurs geven je meestal 30-60 minuten om gevraagde documenten voor te leggen. Zorg dat je preventiedossier niet verstopt zit in een verouderd archiefkast op de zolder. Best practice: digitaal archief in SharePoint of Google Drive met mappenstructuur volgens Codex-boeken. Hoofdmappen: I. Algemeen, II. Werkposten, III. Arbeidsmiddelen, IV. Gevaarlijke stoffen, V. Brand en VI. Tot IX overige. Link shortcuts naar de meest gevraagde items in één "Inspectie Quick Access" map: risicoanalyse laatste versie, preventieplan actueel jaar, arbeidsongeval register 3 jaar, CVG-aanstelling, keuringsattesten hefmiddelen dit jaar, EHBO-opleiding teamleden. Print een inhoudsopgave met laatste update-datum op elke pagina. Voor werkgevers zonder IT-infrastructuur: fysieke ringmap met tabbladen en kleurcodes.

Praktische checklist — wat moet erin?

• Globale risicoanalyse — volledig, actueel (max. 1 jaar oud), ondertekend door werkgever en preventieadviseur, inclusief actieplan
• Preventieplan op 5 jaar — volgens art. I.2-12 Codex, strategische doelstellingen preventiebeleid
• Jaarlijks actieplan — concrete maatregelen met budgetindicatie, verantwoordelijken, deadlines
• Arbeidspostfiches — per functie met risico-inventaris en preventiemaatregelen (art. I.2-14 Codex)
• Register arbeidsongevallen — minstens 10 jaar bewaren, inclusief ernstige incidenten, formulier 11.2 FOD WASO
• Instructiefiches gevaarlijke taken — werken op hoogte, LMRA, lockout-tagout, hotwork, confined space entry (sector-afhankelijk)
• Keuringsattesten arbeidsmiddelen — heftrucks, kranen, ladders, steigers, elektrische installaties, drukhouders, jaarlijks bijgewerkt
• Opleidingsregister — per werknemer met onthaal, functie-specifieke training, EHBO, brandbestrijding, inclusief certificaten en presentielijsten
• SDS-fiches (Veiligheidsinformatiebladen) — alle gevaarlijke stoffen aanwezig op site, volgens CLP-verordening, in taal werknemers
• Noodprocedures en evacuatieplannen — opgehangen op zichtbare plaatsen, jaarlijks getest en gedocumenteerd
• Medische attesten arbeidsgeneesheer — bewijs periodieke gezondheidstoezicht, vertrouwelijk maar aanwezigheid moet aangetoond kunnen worden
• EDPBW-contract of interne preventiedienst — afhankelijk grootteklasse bedrijf, met taakverdeling preventieadviseur niveaus I/II/III
• Verslag Comité Preventie en Bescherming op het Werk — of notulen overleg preventie bij afwezigheid Comité (bedrijven < 50 werknemers)
• Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) register — risicoanalyse PBM, keuze-motivering, uitgiftebon per werknemer, onderhoud/vervanging
• Coördinator veiligheid en gezondheid (bouw) — aanstellingsdocument fase ontwerp en uitvoering, Veiligheids- en Gezondheidsplan (VGP), dagboek coördinator

Veelgemaakte fouten in de praktijk

1. Risicoanalyse als eenmalig project — Veel bedrijven laten bij opstart een mooie risicoanalyse maken door hun EDPBW en laten deze daarna 5 jaar ongewijzigd. Elke mutatie (nieuwe machine, ander productieproces, verhuizing, incident) vereist een update. Leg een terugkerende agendataak aan: elk kwartaal checkt de preventieadviseur of er wijzigingen zijn. Communiceer dit ook aan lijnmanagers: "Bij aanschaf nieuwe apparatuur, contacteer preventie voor risicocheck."

2. Opleidingen geven zonder bewijs — Ik zie regelmatig dat operators perfect getraind zijn, maar dat er geen enkel document dit bewijst. Bij TWW inspectie geldt: wat niet gedocumenteerd is, is niet gebeurd. Investeer in een simpel Excel-register of LMS (Learning Management System) zoals Coursio of GoodHabitz. Minimaal: naam, datum, onderwerp, handtekening deelnemer en trainer. Scan certificaten extern opleidingen (VCA, heftruckchauffeur, EHBO) en bewaar centraal.

3. Verlopen keuringsattesten arbeidsmiddelen — Een vorkheftruck zonder geldig keuringsattest is volgens ARAB-wetgeving niet-conform en mag niet gebruikt worden. Toch zie ik dit vaak: attest verloopt ongemerkt, heftruck blijft rijden. Maak een centraal overzicht alle arbeidsmiddelen die periodieke keuring vereisen. Zet reminder 2 maanden voor vervaldatum. Koppel dit aan je onderhoudsplanning (CMMS). Voor KMO's zonder IT: print een kalender en hang in magazijn/werkplaats met alle keuringsdata.

4. Psychosociale risico's negeren — Sinds KB 10 april 2014 is risicoanalyse psychosociale belasting (stress, burn-out, pesten, geweld) verplicht. Veel technische bedrijven focussen enkel op fysieke risico's en vergeten dit domein. Gevolg: bij TWW inspectie ontbreekt dit deel volledig in de risicoanalyse. Gebruik erkende tools zoals SOBANE of PRIMA-EF. Minimum: een vragenlijst jaarlijks uitsturen, resultaten bespreken met Comité of preventieadviseur, acties definiëren. Documenteer dit in een apart hoofdstuk risicoanalyse en jaarplan.

Template — copy-paste klaar

=== INSPECTIE-DAGBOEK TWW ===
Bedrijf: [Naam onderneming]
Adres werkplaats: [Straat, gemeente]
Datum inspectie: [dd/mm/jjjj]
Inspecteur FOD WASO: [Naam + contactgegevens]
Aanwezig namens bedrijf: [Werkgever/HR/Preventieadviseur]

--- DOCUMENTEN OPGEVRAAGD ---
□ Risicoanalyse — getoond: JA / NEE — versiedatum: ______
□ Preventieplan 5 jaar — getoond: JA / NEE — periode: ______
□ Jaarlijks actieplan — getoond: JA / NEE — jaar: ______
□ Register arbeidsongevallen — getoond: JA / NEE — periode: ______
□ Opleidingsregister — getoond: JA / NEE — aantal werknemers gecontroleerd: ___
□ Keuringsattesten hefmiddelen — getoond: JA / NEE — aantal apparaten: ___
□ SDS-fiches gevaarlijke stoffen — getoond: JA / NEE — aantal producten: ___
□ Evacuatieplan + noodverlichting keuring — getoond: JA / NEE
□ EDPBW-contract of aanstelling interne preventiedienst — getoond: JA / NEE

--- TER PLAATSE OBSERVATIES ---
□ Veiligheidsvoorzieningen machines (noodstop, afscherming)
□ Persoonlijke beschermingsmiddelen (helmen, schoenen, handschoenen beschikbaar)
□ Toegankelijkheid nooduitgangen (vrije doorgang, bewegwijzering)
□ Brandblusapparatuur (zichtbaar, bereikbaar, keuringskaartje actueel)
□ Ergonomie werkposten (beeldschermwerk, tilhulpmiddelen)
□ Orde en netheid (gevaar struikelen, brandbare materialen opgeslagen conform)

--- INTERVIEWS WERKNEMERS ---
Werknemer 1: Functie ________ — Kent evacuatieprocedure: JA / NEE
Werknemer 2: Functie ________ — Weet waar SDS-fiches: JA / NEE
Werknemer 3: Functie ________ — Ontvangen functiegerichte opleiding: JA / NEE

--- BEVINDINGEN INSPECTEUR ---
[Noteer letterlijk wat inspecteur opmerkt, ook positieve punten]

--- AFWIJKINGEN / NON-CONFORMITEITEN ---
1. [Omschrijving + wetsartikel]
2. [Omschrijving + wetsartikel]

--- ACTIES TE ONDERNEMEN ---
Actie 1: ____________ — Verantwoordelijke: ______ — Deadline: ______
Actie 2: ____________ — Verantwoordelijke: ______ — Deadline: ______

--- OPVOLGING ---
Inspecteur verwacht schriftelijke terugkoppeling tegen: [datum]
Contact EDPBW voor ondersteuning: [naam + telefoon]

Handtekening werkgever: ________________ Datum: ______

Wanneer schakel je een externe preventieadviseur in?

Schrijf een EDPBW in wanneer je onderneming groeit tot meer dan 20 voltijdse equivalenten en je geen preventieadviseur Niveau I, II of III in vast dienstverband hebt. Ook bij specifieke situaties is externe expertise verplicht of sterk aanbevolen: Seveso-ingedeelde bedrijven (verhoogde risico's), aanwezigheid asbest of carcinogene stoffen, geplande VCA**-certificering, multinationale overname met harmonisatie veiligheidsstandaarden, of na een ernstig arbeidsongeval met mogelijk strafrechtelijk gevolg. Een EDPBW biedt niet alleen wettelijke compliance, maar ook up-to-date kennis over nieuwe KB's, sectorprotocollen (bijvoorbeeld Constructiv voor bouw) en praktische tools. Voor meer informatie over hoe PreventX je kan ondersteunen bij FOD WASO inspectie, bezoek onze pagina EDPBW-ondersteuning.

Bronnen en verdere lectuur

• FOD WASO — Toezicht Welzijn op het Werk — officiële pagina met controlebevoegdheden inspecteurs
• Codex over het welzijn op het werk — volledige wettekst Boek I tot IX
• BeSWIC — Belgisch Kenniscentrum Welzijn op het Werk — sector-fiches, good practices, toolbox-onderwerpen
• Welzijnswet 4 augustus 1996 — basiswet preventiebeleid

FAQ

Wat is TWW inspectie?

TWW inspectie is een controlebezoek door inspecteurs van het Toezicht op het Welzijn op het Werk (FOD WASO) waarbij zij nagaan of een werkgever voldoet aan de Welzijnswet van 4 augustus 1996 en de uitvoeringsbesluiten in de Codex. Ze controleren preventiedocumentatie, technische installaties en voeren interviews met werknemers om naleving vast te stellen.

Wanneer is TWW inspectie verplicht?

Er is geen verplichte periodieke TWW inspectie op vooraf vastgestelde momenten. Inspecteurs kunnen onaangekondigd langskomen bij elke werkgever in België. Verhoogde kans op inspectie is er na een ernstig arbeidsongeval, een klacht van werknemer, bij ingedeelde Seveso-installaties, of in het kader van thematische campagnes (bijvoorbeeld focus op werken op hoogte of asbest). Elke onderneming moet permanent inspectie-ready zijn.

Wie is verantwoordelijk voor TWW inspectie?

De werkgever draagt de eindverantwoordelijkheid voor naleving van de Welzijnswet en moet kunnen aantonen dat het preventiebeleid correct is uitgevoerd. De preventieadviseur (intern of extern via EDPBW) adviseert en ondersteunt, maar de werkgever blijft juridisch aansprakelijk. Bij gebreken kunnen sancties opgelegd worden aan de rechtspersoon (onderneming) en in ernstige gevallen ook persoonlijk aan directie of lijnmanagers.

Hoe vaak moet TWW inspectie gebeuren/uitgevoerd?

FOD WASO-inspecteurs bepalen zelf de frequentie op basis van risicoprofiel van de onderneming, sector en historic. Er is geen vaste cyclus. Interne audits (door je preventieadviseur of EDPBW) raad ik minstens jaarlijks aan, bij voorkeur halfjaarlijks voor hoogrisicoactiviteiten zoals bouw, industrie of logistiek. VCA-gecertificeerde bedrijven ondergaan externe audits elke 1-3 jaar, wat ook compliance met Welzijnswet checkt.

Wat zijn de gevolgen bij niet-naleving?

Bij vastgestelde overtredingen kan FOD WASO administratieve geldboetes opleggen tot €6.000 per niet-nageleefd artikel (Welzijnswet art. 119), vermenigvuldigd met aantal betrokken werknemers in ernstige gevallen. Daarnaast zijn strafrechtelijke vervolgingen mogelijk bij grove nalatigheid of recidive, met gevangenisstraffen tot 6 maanden en boetes tot €60.000. De werkgever kan ook verplicht worden onmiddellijk maatregelen te nemen (stillegging werk tot correctie) en moet alle kosten daarvan zelf dragen.

Kan PreventX dit voor mij regelen?

Ja, PreventX ondersteunt je volledige inspectie-voorbereiding: we voeren een gap-analyse uit, actualiseren je risicoanalyse en preventieplan, verzorgen opleidingen voor je werknemers, en begeleiden FOD WASO-inspecties ter plaatse. Als erkende EDPBW hebben we ervaring met diverse sectoren in Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Contacteer ons via /contact of mail naar info@preventx.be voor een intakegesprek en offerte op maat.