Keuring van arbeidsmiddelen: wat de wet écht van je vraagt
Hijstoestellen, heftrucks, ladders, drukrecipiënten en elektrische installaties moeten in België periodiek gekeurd worden. Dit is wie keurt, hoe vaak, en wat de Codex van de werkgever eist.
Wat is een keuring van arbeidsmiddelen?
Een arbeidsmiddel is elke machine, elk toestel, elk gereedschap en elke installatie die op het werk wordt gebruikt. De Codex over het Welzijn op het Werk legt in Boek IV vast dat arbeidsmiddelen die onderhevig zijn aan invloeden waarbij verslechtering (slijtage, vermoeiing, corrosie) kan optreden, verplicht onderworpen moeten worden aan periodieke controles, en aan bijzondere controles na uitzonderlijke gebeurtenissen zoals een aanrijding, een storm of een ingrijpende herstelling.
De keuring vertrekt niet uit het niets: ze hoort gestuurd te worden door een risicoanalyse die per toestel bepaalt welke risico's er spelen en hoe streng en hoe vaak er gekeurd moet worden. Voor de operationele opvolging van dat keuringsbeleid op de werkvloer kan je terecht bij onze on-site HSE-support, die naast je wettelijk verplichte EDPBW werkt. De keuring zelf van risicovolle toestellen blijft echter voorbehouden aan een erkende EDTC.
Welke arbeidsmiddelen moeten gekeurd worden?
Een niet-limitatief overzicht van veelvoorkomende arbeidsmiddelen, wie keurt en de gangbare frequentie. De exacte periodiciteit hangt af van het toestel, de risicoanalyse en de toepasselijke regelgeving (ARAB/AREI/Codex).
| Arbeidsmiddel | Wie keurt | Gangbare frequentie |
|---|---|---|
| Hijstoestellen (kranen, takels, hijsliften) | EDTC | Driemaandelijks tot jaarlijks, afhankelijk van het toestel |
| Hijs- en hefgereedschap (kettingen, kabels, haken, stroppen) | EDTC | Driemaandelijks |
| Heftrucks en hoogwerkers | EDTC | Jaarlijks (plus indienststellingskeuring) |
| Drukrecipiënten (compressoren, drukvaten, autoclaven) | EDTC | Periodiek volgens type en druk-volume |
| Elektrische installaties (laagspanning) | EDTC / erkend organisme | Vijfjaarlijks (AREI), strenger op werven en in risico-omgevingen |
| Draagbare ladders en steigers | Bevoegd persoon | Periodiek, frequentie te bepalen door werkgever |
Zo organiseer je keuringen wettelijk correct
- 01
Inventariseer je arbeidsmiddelen
Maak een volledige lijst van alle machines, toestellen, gereedschappen en installaties op je werkvloer. Noteer per item het type, de plaats, het bouwjaar en of het al een indienststellingskeuring kreeg. Zonder inventaris kan je niet aantonen dat je niets over het hoofd zag, en die volledigheid is precies wat een toezichthoudende ambtenaar bij een controle nagaat.
- 02
Bepaal per toestel het keuringsregime
Koppel elk arbeidsmiddel aan de juiste regelgeving en frequentie. Risicovolle toestellen zoals hijstoestellen, drukrecipiënten en elektrische installaties vereisen een erkende EDTC. Voor toestellen die enkel onder artikel IV.2-14 vallen, bepaalt de werkgever zelf de periodiciteit op basis van de risicoanalyse en de aanwijzingen van de fabrikant in de gebruiksaanwijzing.
- 03
Plan en laat de keuringen uitvoeren
Sluit een contract met een erkende EDTC voor de wettelijk gereglementeerde toestellen en wijs intern een bevoegd persoon aan voor de overige controles. Plan de keuringen vooruit zodat geen enkel toestel met een vervallen attest in gebruik blijft. Voer ook een bijzondere controle uit na elke uitzonderlijke gebeurtenis die de veiligheid van het toestel kan hebben aangetast.
- 04
Bewaar en volg de attesten op
Houd elk keuringsverslag en -attest ter beschikking van de toezichthoudende ambtenaren, samen met het indienststellingsverslag en de gevolgde acties op vastgestelde tekortkomingen. Een rood of voorwaardelijk attest vraagt onmiddellijke opvolging: het toestel uit dienst nemen of herstellen vóór hergebruik. Een actueel keuringsregister maakt het verschil tussen aantoonbare compliance en een proces-verbaal.
De rol van de EDTC en die van PreventX
Wettelijk verplicht
De EDTC keurt
Een Externe Dienst voor Technische Controles is een door de FOD WASO erkend organisme dat de wettelijk gereglementeerde keuringen uitvoert en het keuringsattest aflevert. Voor hijstoestellen, drukrecipiënten en elektrische installaties is een EDTC onvervangbaar.
Wettelijk verplicht
De EDPBW adviseert
Je Externe Dienst voor Preventie en Bescherming op het Werk levert je preventieadviseur-arbeidsveiligheid en het multidisciplinaire welzijnsadvies. De EDPBW keurt niet zelf, maar borgt dat keuringen in je preventiebeleid zitten.
Operationeel complement
PreventX volgt op
PreventX is geen erkende EDPBW, maar het externe preventiebureau dat naast je EDPBW de keuringen plant, attesten opvolgt en tekortkomingen tot afhandeling brengt. Wij houden je keuringsregister actueel zodat compliance aantoonbaar blijft.
Veelgestelde vragen
Welke arbeidsmiddelen moeten verplicht periodiek gekeurd worden?
Arbeidsmiddelen die onderhevig zijn aan slijtage of verslechtering moeten volgens artikel IV.2-14 van de Codex periodiek gecontroleerd worden. Voor hijstoestellen, hijsgereedschap, heftrucks, hoogwerkers, drukrecipiënten en elektrische installaties is een keuring door een erkende EDTC verplicht. Voor andere toestellen, zoals ladders, bepaalt de werkgever zelf de frequentie op basis van de risicoanalyse.
Wat is een EDTC en wanneer is die verplicht?
Een EDTC (Externe Dienst voor Technische Controles) is een door de FOD WASO erkend organisme dat wettelijk gereglementeerde keuringen uitvoert en het keuringsattest aflevert. Een EDTC is verplicht voor risicovolle toestellen zoals hijstoestellen, drukrecipiënten en elektrische installaties. Een bevoegd persoon binnen het bedrijf volstaat enkel voor toestellen die niet door specifieke regelgeving aan een EDTC worden toegewezen.
Hoe vaak moeten hijstoestellen en hijsgereedschap gekeurd worden?
Hijs- en hefgereedschap zoals kettingen, kabels, haken en stroppen wordt doorgaans driemaandelijks door een EDTC gekeurd. Hijstoestellen zelf worden, afhankelijk van het type en gebruik, driemaandelijks tot jaarlijks gecontroleerd, naast de verplichte indienststellingskeuring. De exacte frequentie volgt uit de toepasselijke regelgeving en je risicoanalyse; raadpleeg bij twijfel je EDTC of EDPBW.
Wat staat er op een keuringsattest en hoelang moet ik het bewaren?
Een keuringsattest vermeldt het gekeurde toestel, de datum, de uitgevoerde controles, de eventuele tekortkomingen en het oordeel (in orde, voorwaardelijk of afgekeurd). De werkgever moet elk keuringsverslag en -attest ter beschikking houden van de toezichthoudende ambtenaren, samen met het indienststellingsverslag. Een actueel keuringsregister is je bewijs van compliance bij een inspectie.
Wie is verantwoordelijk als een toestel niet gekeurd is?
De werkgever draagt de eindverantwoordelijkheid. De Welzijnswet van 4 augustus 1996 en Boek IV van de Codex leggen de plicht bij de werkgever om arbeidsmiddelen veilig en gekeurd te houden. Een ongeval met een niet- of onvoldoende gekeurd toestel kan leiden tot een proces-verbaal en strafrechtelijke aansprakelijkheid, los van de tussenkomst van de EDTC of EDPBW.
Is PreventX een erkende keuringsinstantie of EDPBW?
Nee. PreventX is geen erkende EDTC en geen erkende EDPBW. PreventX is het externe preventiebureau dat naast je wettelijk verplichte EDPBW werkt en de operationele kant van je keuringsbeleid opvolgt: keuringen plannen, attesten beheren en tekortkomingen afhandelen. De wettelijke keuring zelf gebeurt steeds door een erkende EDTC; PreventX zorgt dat ze tijdig en aantoonbaar gebeurt.
Officiële referenties
Bronnen en wettelijke referenties
- FOD WASO — Arbeidsmiddelen: van toepassing op alle arbeidsmiddelen
Toelichting bij Boek IV van de Codex, de verplichte periodieke en bijzondere controles en het ter beschikking houden van documenten en attesten.
- FOD WASO — Arbeidsmiddelen: hijsen en heffen
Verplichtingen voor hijstoestellen en hijsgereedschap, de keuring door een EDTC en de relevante ARAB-artikelen.
- BeSWIC — Thema Arbeidsmiddelen
Belgisch kenniscentrum over welzijn op het werk met praktische informatie over de keuring en het veilig gebruik van arbeidsmiddelen.
Krijg grip op je keuringen
Wij brengen je arbeidsmiddelen in kaart, plannen de EDTC-keuringen en houden je attesten actueel naast je EDPBW.