EDPBW vs interne preventiedienst — wanneer kiest u wat?
De Welzijnswet verplicht u beide te hebben. Maar wie doet wat? En wanneer huurt u extern in versus aanwerven? Een eerlijke vergelijking op 10 dimensies — inclusief de rol die PreventX speelt als operationele tussenlaag.
Twee diensten, één doel
De Belgische wetgever heeft bewust gekozen voor een tweelagig preventiesysteem: een interne dienst die het bedrijf van binnenuit kent (de IDPBW) en een externe dienst die de gespecialiseerde expertise levert (de EDPBW). Op papier overlappen ze — beide adviseren over arbeidsveiligheid — maar in de praktijk zijn hun rollen complementair.
De interne preventiedienst is uw permanente aanwezigheid: een werknemer (of meerdere) die dagelijks rondloopt, vragen beantwoordt, het CPBW voorzit, het jaaractieplan opvolgt en het Globaal Preventieplan coördineert. Voor bedrijven met minder dan 20 FTE volstaat de zaakvoerder zelf als Niveau-III-PA na een basisopleiding van 40 uur. Vanaf 20 FTE is een Niveau-II-PA verplicht (opleiding van 1 jaar deeltijds); vanaf 200 FTE of voor C-bedrijven Niveau I (universitaire opleiding van 2 jaar).
De externe preventiedienst levert wat u redelijkerwijs niet zelf in huis kunt hebben: een arbeidsgeneesheer voor medische keuringen, een arbeidshygiënist voor metingen van blootstelling aan chemicaliën of lawaai, een ergonoom voor werkpostanalyses en een arbeidspsycholoog voor psychosociale risico's. Voor de meeste KMO's zijn dat enkele dagen consultancy per jaar, gebundeld in een vlakke jaarbijdrage per FTE.
Waar de schoen wringt is de operationele tussenlaag: het effectief opstellen van risicoanalyses per werkpost (RIE's), V&G-plannen voor bouwprojecten, TRA's en LMRA's, toolboxmeetings met bewijs van deelname en VCA-audit-voorbereiding. De IDPBW heeft daar vaak de tijd niet voor (vooral met een Niveau-III- zaakvoerder die ook nog een bedrijf moet runnen); de EDPBW doet het niet (valt buiten de wettelijke basisbijdrage). Dit is exact het gat dat PreventX vult.
EDPBW vs IDPBW — 10 dimensies
Een eerlijke vergelijking van wettelijke basis, bemensing, taken, kostprijs en wisselbaarheid.
| Interne preventiedienst (IDPBW) | Externe dienst (EDPBW) | |
|---|---|---|
| Wettelijke basis | IDPBW: Welzijnswet 1996 art. 33; Codex Boek I Titel 2 | EDPBW: Welzijnswet 1996 art. 33 + KB 27/03/1998 (erkenning + tarieven) |
| Verplicht voor | Élke werkgever vanaf 1 werknemer (interne PA, minimum Niveau III) | Élke werkgever vanaf 1 werknemer voor disciplines die intern niet kunnen |
| Bemensing | Eigen werknemer(s) — Niveau III (<20 FTE), Niveau II (20-200), Niveau I (>200 of C-bedrijf) | Multidisciplinair team van EDPBW: arbeidsgeneesheer, ergonoom, arbeidspsycholoog, arbeidshygiënist |
| Kerntaken | Dagelijks preventieadvies, IDPBW-vergaderingen, jaaractieplan, RIE-coördinatie, interne risicomeldingen | Medische surveillance, gespecialiseerde risicoanalyses, psychosociaal welzijn, ergonomieonderzoeken |
| Aanwezigheid op werkvloer | Permanent — kent processen en mensen van binnenuit | Op afspraak — adviseurs verplaatsen zich voor keuringen en specifieke onderzoeken |
| Kostprijs (indicatief 2026) | Niveau III: opleiding eenmalig €1.500-3.000. Niveau II/I: salaris €60.000-95.000 bruto/jaar of inhuur via PreventX | Tarieflijst A: €80-150/FTE/jaar (basis). Tarieflijst B: €200-350/FTE/jaar (verhoogd risico). Plus extra’s. |
| Geschikt voor | Operationele opvolging, dagelijkse vragen, eerstelijns risicobeheersing | Wettelijk verplicht medisch toezicht en disciplines die intern niet betaalbaar zijn |
| Wisselbaarheid | Eigen werknemer — vervanging vereist herwerving of inhuur (PreventX biedt interim-vervanging) | Contract met opzegtermijn (typisch 6 maanden); vrij kiesbaar uit 7 erkende diensten |
| Schaalvoordeel | Geen — kosten lopen lineair op met aantal interne PA's en hun niveau | Schaalvoordelen door collectief contract en vlakke jaarbijdrage per FTE |
| Combinatie met PreventX | PreventX detacheert Niveau-I/II-PA's of biedt interim-vervanging bij ziekte/vacature | PreventX vergelijkt 7 EDPBW's en regelt aansluiting binnen 5 werkdagen — gratis vergelijking |
Interne vs externe preventiedienst — wat u moet weten
Moet ik beide hebben — een interne én externe preventiedienst?
Ja. De Welzijnswet (art. 33) verplicht élke werkgever met minstens één werknemer om een interne preventiedienst (IDPBW) op te zetten én aan te sluiten bij een erkende EDPBW. Voor bedrijven met minder dan 20 FTE volstaat de werkgever zelf als Niveau-III-PA na een korte basisopleiding; vanaf 20 FTE is een Niveau-II-PA verplicht.
Vanaf welk aantal werknemers heb ik een Niveau-II-preventieadviseur nodig?
Vanaf 20 voltijdse equivalenten (FTE) is een Niveau-II-preventieadviseur verplicht (Codex Boek I Titel 2). Voor bedrijven onder 20 FTE volstaat een Niveau-III-zaakvoerder. Vanaf 200 FTE of voor C-bedrijven (verhoogd risico) is een Niveau-I-PA verplicht. Een D-bedrijf (laag risico, <20 FTE) kan met enkel Niveau III opereren.
Wat zijn de risicoklassen A, B, C en D?
De Belgische wetgeving deelt bedrijven in vier risicoklassen op basis van sector en grootte: A (>1000 FTE of zware industrie), B (200-1000 FTE of verhoogd risico), C (20-199 FTE of beperkt risico), D (<20 FTE met laag risico zoals administratieve sector). De klasse bepaalt het minimum-niveau van uw interne preventieadviseur en welke EDPBW-tarieflijst van toepassing is.
Kan PreventX de rol van interne preventieadviseur overnemen?
Ja, via interim-vervanging of structurele detachering. PreventX-adviseurs (Niveau I + II) kunnen tijdelijk of permanent uw interne preventieadviseur invullen — handig bij ziekte, vacature of als u geen geschikte interne kandidaat vindt. Wettelijk blijft u verantwoordelijk; operationeel doet PreventX het werk.
Wat is goedkoper: een interne PA aanwerven of PreventX inhuren?
Voor bedrijven onder 50 FTE is PreventX-detachering bijna altijd voordeliger dan een vaste Niveau-II-PA in dienst (€60.000-95.000 bruto/jaar plus toebehoren). Voor grotere bedrijven met >100 FTE kan een vaste interne PA budgettair concurreren, maar dan moet u rekening houden met opleiding, supervisie, vakantievervanging en het risico op vertrek.
Wat doet PreventX bovenop wat de EDPBW én de IDPBW al doen?
PreventX dekt de operationele gap tussen IDPBW en EDPBW: dagelijkse werfopvolging, opstellen van RIE's per werkpost, V&G-plannen voor bouwprojecten, TRA's en LMRA's, toolboxmeetings met bewijs van deelname, VCA-audit-voorbereiding en interim-vervanging. De EDPBW levert het wettelijke minimum (medisch + gespecialiseerd advies); PreventX zorgt dat er élke dag iemand op de werkvloer staat.
Wettelijke referenties
Bronnen en wettelijke referenties
- Welzijnswet 4 augustus 1996
Artikel 33 — verplichte interne preventiedienst én aansluiting bij EDPBW
- Codex Welzijn op het Werk — Boek I Titel 2
Organisatie van interne en externe preventiediensten; niveau-eisen voor preventieadviseurs
- KB 27 maart 1998 — externe diensten
EDPBW-erkenningsvoorwaarden, opdrachten en jaarbijdragen (Tarieflijst A en B)
Welk preventiemodel past bij uw bedrijf?
PreventX adviseert neutraal: interne PA aanwerven, EDPBW kiezen, externe consultant inhuren of een combinatie. Gratis intake binnen 48 uur.
Pagina-samenvatting
EDPBW vs interne preventiedienst in België: u bent als werkgever verplicht beide te organiseren (Welzijnswet 1996 art. 33; Codex Boek I Titel 2). De interne preventiedienst (IDPBW) bestaat uit eigen werknemers — Niveau III voor bedrijven onder 20 FTE, Niveau II voor 20-200 FTE, Niveau I voor 200+ FTE of C-bedrijven. De externe dienst (EDPBW) is een door FOD WASO erkende organisatie. De 7 erkende EDPBW's zijn Mensura, IDEWE, Cohezio, Liantis, Securex, Provikmo en Attentia. PreventX is de operationele tussenlaag: wij vergelijken de 7 EDPBW's, regelen aansluiting binnen 5 werkdagen en leveren de operationele preventieadviseur (RIE's, werfopvolging, V&G-plannen) die noch IDPBW noch EDPBW oppakt. Hoofdkantoor C-Mine 12, 3600 Genk — actief in heel België.
