TWW Inspectie 2026: Wat Verwachten + Volledige Checklist

TWW Inspectie 2026: Wat Verwachten + Volledige Checklist

In mijn werk als preventieadviseur zie ik regelmatig bedrijven in paniek schieten wanneer een TWW inspectie wordt aangekondigd. Dat hoeft niet. Een inspectie door het Toezicht op het Welzijn op het Werk is geen 'gotcha-moment', maar een verificatie of je als werkgever je verplichtingen nakomt onder de Welzijnswet. In dit artikel leg ik uit wat een TWW inspectie precies inhoudt, welke documenten inspecteurs zullen opvragen, en hoe je je bedrijf proactief voorbereidt. Je krijgt een concrete checklist en template die je vandaag nog kunt gebruiken.

TL;DR

• TWW inspectie controleert naleving Welzijnswet en Codex — vaak aangekondigd, soms onaangekondigd bij klachten
• Inspecteurs vragen altijd: risicoanalyse, jaarlijks actieplan, arbeidsreglement, preventiedossiers, EDPBW-contract
• Ontbrekende documenten leiden tot waarschuwing of PV — sancties tot €6.000 per overtreding
• Download nu de checklist en controleer of je vijf kerndocumenten up-to-date zijn

Wat is TWW inspectie? — definitie en wettelijk kader

Een TWW inspectie is een officiële controle uitgevoerd door inspecteurs van de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD WASO), waarbij wordt nagegaan of een werkgever voldoet aan de bepalingen van de Welzijnswet van 4 augustus 1996 en de uitvoeringsbesluiten opgenomen in de Codex over het welzijn op het werk.

Deze inspecties zijn geregeld door artikel 79 van de Welzijnswet van 4 augustus 1996 en Boek I, Titel 2 van de Codex over het welzijn op het werk. Inspecteurs hebben bevoegdheid om werkplaatsen te betreden, documenten op te vragen, werknemers te ondervragen en monsters te nemen.

Voor Belgische werkgevers betekent dit concreet:

• Bouwsector: inspecteurs controleren werven op veiligheidscoördinatie, stabiliteit van steigers (KB 31/08/2005), vallende voorwerpen, collectieve beschermingsmiddelen.
• Industrie: focus op machine-afscherming (KB 12/08/1993), LOTO-procedures (lockout-tagout), chemische risicoanalyse (KB 10/10/2012 gevaarlijke stoffen), luchtkwaliteit.
• Logistiek: heftruckbevoegdheden (art. II.4-16 Codex), laad- en loskades, opslag gevaarlijke goederen, verkeersorganisatie magazijn.
• Facilitybeheer: periodieke keuringen liften/ketels, legionellapreventie, brandcompartimentering, evacuatieprocedures.

In 2024 voerde FOD WASO 12.487 inspecties uit, waarvan 43% leidde tot een proces-verbaal wegens manifeste tekortkomingen. De meest voorkomende inbreuken: ontbrekende of verouderde risicoanalyse (28%), geen jaarlijks actieplan (22%), geen preventieadviseur aangesteld (19%).

TWW inspectie — Stap-voor-stap aanpak

Stap 1: Ontvang de aankondiging of onaangekondigde controle

Meestal ontvang je 48 tot 72 uur vooraf een aankondiging per e-mail of aangetekende brief. Bij klachten van werknemers, arbeidsongevallen met verzuim >4 dagen, of getuigenmeldingen kan een FOD WASO inspectie onaangekondigd plaatsvinden. Controleer of de inspecteur zich identificeert met een legitimatiekaart — dit is verplicht volgens art. 80 Welzijnswet. Noteer naam, datum, tijdstip en reden van bezoek in je inspectielogboek.

Stap 2: Stel het inspectieteam samen

Zorg dat bij de inspectie aanwezig zijn: de werkgever of zijn gemachtigde (bv. HR-manager, site manager), de interne of externe preventieadviseur, en een lid van het CPBW (Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk) indien aanwezig in je onderneming (verplicht vanaf 50 werknemers). In mijn ervaring verloopt een inspectie vlotter wanneer de preventieadviseur het woord voert — hij kent de technische terminologie en kan direct verwijzen naar artikelnummers in de Codex.

Stap 3: Toon de kerndocumenten op verzoek

Inspecteurs vragen standaard naar vijf documenten die volgens de Codex verplicht zijn. Heb digitale én papieren versies beschikbaar. Risicoanalyse (art. I.2-9 tot I.2-11 Codex) — moet actueel zijn, geëvalueerd na elk incident, gestructureerd per werkpost/activiteit. Jaarlijks actieplan (art. I.2-12 Codex) — ondertekend door directie, met budgettering en planning. Preventiedossiers werknemers — medische attesten, opleidingscertificaten (VCA, heftruckbewijs, werken op hoogte), dosisfiches gevaarlijke stoffen. Arbeidsreglement hoofdstuk VIII welzijn — goedgekeurd door FOD WASO. Contract met EDPBW — bewijs van externe dienstverlening indien geen interne preventieadviseur Niveau I.

Stap 4: Begeleid de rondgang op de werkvloer

De inspecteur voert een werkplekinspectie uit. Hij controleert: nooduitgangen (vrij, gemarkeerd, met pictogrammen conform KB 17/06/1997), brandblusapparaten (jaarlijkse keuring, toegankelijk), elektrische installaties (conformiteitsattest AREI), persoonlijke beschermingsmiddelen (beschikbaar, gedragen, CE-markering), werkpostfiches (zichtbaar op locatie). Beantwoord vragen feitelijk — verzin niets. Als je iets niet weet, zeg dan: "Dat zoek ik op en bezorg ik u binnen 48 uur". Noteer alle opmerkingen van de inspecteur — dit voorkomt discussie achteraf.

Stap 5: Ontvang en reageer op het inspectierapport

Binnen 2 tot 6 weken ontvang je een schriftelijk rapport. Drie scenario's: (A) Geen opmerkingen — proficiat, bewaar het rapport 5 jaar. (B) Waarschuwing — je krijgt 30 tot 90 dagen om tekortkomingen recht te zetten; stuur een gemotiveerd verbeterplan naar FOD WASO met foto's, facturen, opleidingsattesten als bewijs. (C) Proces-verbaal — manifeste inbreuken (bv. werken op hoogte zonder leuning, geen risicoanalyse aanwezig) — dit gaat naar het arbeidsauditoraat, mogelijk boetes €600-€6.000 per overtreding + strafrechtelijke vervolging werkgever.

Stap 6: Implementeer verbeteracties en documenteer

Maak een verbeterplan in Excel of je EDPBW-software: kolommen voor "Bevinding inspecteur", "Wettelijke basis (art. Codex)", "Verantwoordelijke", "Deadline", "Status", "Bewijs afronding". Bespreek het plan in het CPBW of bij afwezigheid met werknemersvertegenwoordigers. Update je risicoanalyse en jaarlijks actieplan om aan te tonen dat bevindingen structureel zijn aangepakt. Vraag eventueel een her-inspectie aan via toezicht.waso@werk.belgie.be — dit toont goede wil en verkleint de kans op boete.

Stap 7: Plan preventieve interne audits

Voorkom toekomstige verrassingen door elk kwartaal een interne Toezicht Welzijn audit uit te voeren met dezelfde checklist als FOD WASO gebruikt. Wijs een preventieadviseur of HR-verantwoordelijke aan als interne auditor. Gebruik de BESWIC-checklist voor kleine bedrijven als referentie. Documenteer elke audit in je preventiemanagementsysteem — inspecteurs waarderen proactieve bedrijven.

Praktische checklist — wat moet erin?

• Risicoanalyse up-to-date — geëvalueerd binnen de laatste 12 maanden, ondertekend door preventieadviseur en directie
• Jaarlijks actieplan welzijn — inclusief budgetposten, deadline per actie, verantwoordelijke naam vermeld
• Arbeidsreglement hoofdstuk VIII — versie goedgekeurd door FOD WASO, wijzigingen na CPBW-advies
• Contract EDPBW — geldige overeenkomst met vermelding Niveau I/II/III-dienstverlening, forfait of uurbasis
• Preventiedossiers per werknemer — medisch attest geschiktheid, opleidingscertificaten, vaccinatiekaart indien risico biologische agentia
• Register arbeidsongevallen — ingevuld volgens model KB 12/02/2009, bewaard 10 jaar, GDPR-conform
• Keuringsverslagen installaties — liften (jaarlijks), elektrische installaties (5-jarig AREI), drukvaten, hijskranen, heftrucks
• Werkpostfiches — per functie, vermelding risico's + PBM + procedures, in begrijpelijke taal (indien nodig meertalig)
• Instructiekaarten gevaarlijke producten — dosisfiches (KB 10/10/2012), veiligheidsinformatiebladen (REACH), opslagvoorschriften
• Noodplannen — evacuatieplan, BHV-organisatie, EHBO-posten, contactgegevens brandweer/EDPBW/arbeidsgeneesheer
• CPBW-notulen — laatste vier vergaderingen, advies over wijzigingen risicoanalyse, verkiezingsverslagen vertegenwoordigers
• Opleiding werkinstructies — handtekeningenlijsten toolbox-meetings, e-learningrapportages VCA, opfriscursussen (3-jaarlijks)

Veelgemaakte fouten in de praktijk

1. Verouderde risicoanalyse uit 2019 — In mijn werk als preventieadviseur tref ik regelmatig risicoanalyses aan van 4-5 jaar geleden, zonder evaluatie na nieuwe machines, gewijzigde processen of recente ongevallen. Artikel I.2-10 Codex verplicht herijking "bij elke verandering in de organisatie". Oplossing: plan elk jaar in januari een reviewsessie met lijnmanagers, CPBW en preventieadviseur. Gebruik een change management-formulier: bij elke aanpassing >€10.000 of nieuw proces wordt automatisch een risico-update getriggerd.

2. Jaarlijks actieplan zonder SMART-doelstellingen — Veel actieplannen bevatten vage intenties zoals "verbeteren veiligheidscultuur" zonder meetbare KPI's, budget of deadline. Inspecteurs beschouwen dit als niet-conform art. I.2-12 Codex. Oplossing: werk met een actietabel: "Tegen 30/06/2026 (deadline) installeert maintenance-manager Jan Peeters (verantwoordelijke) valbeveiliging op perronrand hal 3 (actie) via leverancier X (middel) voor €12.500 (budget). Resultaat: nul valincidenten in H2 2026 (KPI)."

3. Ontbrekende keuringsattesten installaties — Een lift zonder jaarlijkse keuring (KB 10/10/2012) of een elektrische installatie zonder 5-jarig AREI-conformiteitsattest leidt automatisch tot PV — dit zijn 'absolute' overtredingen zonder pardon. Oplossing: maak een keuringskalender in Outlook/Google Agenda met herinnering 60 dagen vooraf. Koppel aan je onderhoudscontracten (Vinçotte, Apave, Dekra) — zij sturen vaak automatisch herinneringen, maar controleer dit zelf ook.

4. Geen aanspreekpunt tijdens inspectie — Als de inspecteur arriveert en niemand weet waar documenten staan, ontstaat chaos en irritatie. Inspecteurs noteren "gebrek aan organisatie" — dat kleurt hun perceptie van je hele welzijnsbeleid. Oplossing: wijs twee vaste inspectieverantwoordelijken aan (primair + backup). Maak een fysieke TWW Inspectiemap (ordner) met tabbladen per document-categorie. Bewaar digitale kopieën in een gedeelde Teams/SharePoint-map "FOD WASO Inspectiedossier" met leesrechten voor directie, HR, preventieadviseur.

Template — copy-paste klaar

INSPECTIE VOORBEREIDINGSRAPPORT
Bedrijf: [Volledige naam + ondernemingsnummer]
Locatie inspectie: [Adres werkplaats]
Datum inspectie: [DD/MM/JJJJ]
Aanwezigen inspectie: [Naam werkgever/gemachtigde] + [Naam preventieadviseur] + [Naam CPBW-lid]

1. DOCUMENTEN KLAARGELEGD
☐ Risicoanalyse (laatste update: [datum])
☐ Jaarlijks actieplan 2026 (ondertekend: [ja/nee])
☐ Arbeidsreglement hoofdstuk VIII (FOD-goedkeuring: [datum])
☐ EDPBW-contract (dienst: [naam], looptijd: [van-tot])
☐ Preventiedossiers werknemers (aantal gecheckt: [X/Y])
☐ Keuringsverslagen (lift: [datum], elektriciteit: [datum], heftrucks: [datum])
☐ Register arbeidsongevallen laatste 5 jaar (aantal: [X])
☐ CPBW-notulen laatste 4 vergaderingen ([data])

2. WERKPLEKINSPECTIE — CONTROLEPUNTEN
Zone A (productiehal):
☐ Nooduitgangen vrij en gemarkeerd
☐ Brandblusapparaten gekeurd ([maand/jaar])
☐ PBM beschikbaar (veiligheidsbrillen: [aantal], gehoorbescherming: [aantal])
☐ Werkpostfiches zichtbaar op werkplekken
☐ Machinebeveiligingen getest

Zone B (magazijn):
☐ Stellingen conform NEN-EN 15635 (keuringsrapport: [datum])
☐ Heftrucks — chauffeurs hebben geldig attest (aantal gecheckt: [X/Y])
☐ Laad-/loskade met valbeveiliging

Zone C (kantoren):
☐ Ergonomische werkplekken (beeldschermwerk art. V.1-27 Codex)
☐ Evacuatieplan zichtbaar op elke verdieping
☐ BHV-teamleden geïdentificeerd (namen: [...])

3. OPENSTAANDE ACTIES UIT VORIGE INSPECTIE
[Indien van toepassing — toon voortgang]
Actie 1: [Omschrijving] — Status: Afgerond op [datum] — Bewijs: [factuur/foto/attest]
Actie 2: [Omschrijving] — Status: In uitvoering, deadline [datum]

4. OPMERKINGEN INSPECTEUR (in te vullen tijdens inspectie)
[Lege ruimte voor handgeschreven notities]

5. VERVOLGACTIES
Binnen 48u na inspectie:
☐ Verstuur ontbrekende documenten naar inspecteur ([e-mailadres])
☐ Plan overleg met preventieadviseur voor verbeterplan
☐ Informeer CPBW over bevindingen (volgende vergadering: [datum])

Handtekeningen:
Werkgever: ______________________  Datum: __________
Preventieadviseur: _______________  Datum: __________

Wanneer schakel je een externe preventieadviseur in?

Als KMO-werkgever ben je snel expertise nodig bij een FOD WASO inspectie. Concrete triggers om een externe preventieadviseur (EDPBW) in te schakelen: (1) Je hebt geen interne preventieadviseur Niveau I — wettelijk verplicht vanaf 1 werknemer (art. I.4-9 Codex), maar KMO's <20 FTE mogen volstaan met externe dienst. (2) Je ontving een aankondiging met korte voorbereidingstijd (48u) en je mist kerndocumenten. (3) Er vond een ernstig arbeidsongeval plaats met ziekenhuisopname — inspectie volgt automatisch binnen 72u. (4) Je plant een VCA**-certificering of ISO 45001-audit en wil vooraf een Toezicht Welzijn audit-simulatie. (5) Je bent multinational met Belgische vestiging en wil lokale compliance garanderen volgens Belgische Codex (niet Nederlandse Arbowet). (6) Je werknemers hebben een klacht ingediend bij FOD WASO — juridische begeleiding tijdens inspectie is cruciaal. PreventX biedt op maat EDPBW-ondersteuning voor inspectie-voorbereiding, van quick scan (halve dag) tot volledige audit met verbeterplan. Bekijk onze pakketten op /diensten/edpbw-ondersteuning of neem contact voor acute hulp.

Bronnen en verdere lectuur

• FOD WASO — Toezicht op het welzijn op het werk (officiële pagina)
• Codex over het welzijn op het werk — Boek I Titel 2 (Algemene principes)
• BESWIC — Belgisch kenniscentrum welzijn op het werk (checklists en tools)
• KB 27 maart 1998 betreffende het beleid inzake welzijn (risicoanalyse en jaarlijks actieplan)

FAQ

Wat is TWW inspectie?

Een TWW inspectie is een officiële controle door inspecteurs van FOD WASO (Toezicht op het Welzijn op het Werk) waarbij wordt nagegaan of werkgevers de Welzijnswet van 4 augustus 1996 en de Codex over het welzijn op het werk naleven. Inspecteurs controleren documenten zoals de risicoanalyse en jaarlijks actieplan, voeren een werkplekinspectie uit en kunnen proces-verbaal opmaken bij overtredingen.

Wanneer is TWW inspectie verplicht?

Er is geen vaste inspectieplanning — FOD WASO selecteert bedrijven risicogebaseerd (sectoren met hoge ongevallenfrequentie zoals bouw, industrie), op basis van klachten van werknemers, na ernstige arbeidsongevallen, of via willekeurige steekproeven. Elke Belgische werkgever kan geïnspecteerd worden zonder voorafgaande waarschuwing, hoewel aangekondigde inspecties gebruikelijker zijn. Gemiddeld wordt een bedrijf elke 3-7 jaar gecontroleerd.

Wie is verantwoordelijk voor TWW inspectie?

De werkgever draagt eindverantwoordelijkheid voor naleving van de Welzijnswet (art. 5 Welzijnswet). Hij moet ervoor zorgen dat de preventieadviseur (intern of via EDPBW) alle verplichte documenten heeft opgesteld en up-to-date houdt. Tijdens de inspectie moeten aanwezig zijn: de werkgever of zijn gemachtigde, de preventieadviseur en een CPBW-lid (indien comité bestaat). De preventieadviseur fungeert als technisch aanspreekpunt.

Hoe vaak moet TWW inspectie gebeuren/uitgevoerd?

Vanuit FOD WASO is er geen vaste frequentie — inspecties zijn vraaggestuurd. Intern wordt aanbevolen om elk kwartaal een eigen Toezicht Welzijn audit uit te voeren met dezelfde checklist als FOD WASO, zodat je proactief tekortkomingen opspoort. Je risicoanalyse moet jaarlijks herzien worden (art. I.2-10 Codex), je jaarlijks actieplan wordt per definitie elk jaar opgemaakt, en sommige keuringen (liften, elektrische installaties) hebben wettelijke cycli (1 tot 5 jaar).

Wat zijn de gevolgen bij niet-naleving?

Bij lichte tekortkomingen ontvang je een waarschuwing met hersteltermijn (30-90 dagen). Bij manifeste overtredingen (geen risicoanalyse, onveilige werksituaties, geen keuringsattesten) maakt de inspecteur een proces-verbaal op. Dit gaat naar het arbeidsauditoraat, dat strafrechtelijke vervolging kan instellen. Boetes variëren van €600 tot €6.000 per overtreding, vermenigvuldigd met het aantal betrokken werknemers (opdeciemen). Bij recidive of zware ongevallen zijn gevangenisstraffen mogelijk (3 maanden tot 2 jaar). Daarnaast kan FOD WASO een stillegging van de werkplek bevelen.

Kan PreventX dit voor mij regelen?

Ja, PreventX biedt volledige ondersteuning voor inspectie preventie voorbereiden. We voeren een pre-audit uit volgens de FOD WASO-checklist, controleren je verplichte documenten (risicoanalyse, jaarlijks actieplan, preventiedossiers), begeleiden je tijdens de werkelijke inspectie en stellen een verbeterplan op indien nodig. We zijn aangesloten als EDPBW en beschikken over preventieadviseurs Niveau I, II en III. Neem contact op via /contact of bel 03 808 69 49 voor een vrijblijvend gesprek over jouw situatie.