Method Statement maken in de bouw: stappenplan 2026

In mijn werk als veiligheidscoördinator zie ik regelmatig projecten waar een method statement ontbreekt of zo algemeen is dat uitvoerders er niets mee kunnen. Het gevolg? Onduidelijkheid op de werf, discussies over wie verantwoordelijk is, en soms ernstige incidenten. Een goede method statement is geen administratieve plicht — het is een levend document dat werklieden concreet vertelt hóé een risicovolle activiteit veilig uitgevoerd moet worden. In dit artikel leg ik uit hoe je een method statement opstelt die wél werkt: van wettelijk kader tot copy-paste template voor Belgische bouwwerven.

TL;DR

Method statement beschrijft stap-voor-stap hoe je een specifieke activiteit veilig uitvoert
Verplicht voor risicovolle werken onder Codex Welzijn, Boek III — Arbeidsplaatsen (art. III.1-1 e.v.)
Bevat minimaal: scope, gevaren, veiligheidsmaatregelen, noodprocedure, verantwoordelijken
Start met risicoanalyse (voorheen RA&E), vertaal naar concrete werkstappen, laat goedkeuren door preventieadviseur

Wat is een method statement? — definitie en wettelijk kader

Een method statement is een werkwijze beschrijving die exact uitlegt hoe een specifieke activiteit op een bouwwerf veilig uitgevoerd moet worden. Het document vermeldt stap-voor-stap de uit te voeren taken, de aanwezige risico's, de toe te passen veiligheidsmaatregelen, het benodigde materieel en de verantwoordelijke personen.

In België is dit geregeld door de Welzijnswet van 4 augustus 1996 en de Codex Welzijn op het Werk. Specifiek voor bouwwerven geldt het KB van 25 januari 2001 betreffende de tijdelijke of mobiele bouwplaatsen, dat de veiligheidscoördinator verplicht om risicovolle activiteiten te identificeren en per activiteit concrete maatregelen te beschrijven. Daarnaast verwijst Codex Welzijn Boek III — Arbeidsplaatsen (art. III.1-1 tot III.1-15) naar de algemene principes voor veilige werkorganisatie.

Voor Belgische werkgevers betekent dit concreet: voor elke risicovolle activiteit (werken op hoogte boven 2 meter, werken in besloten ruimtes, hefwerkzaamheden, sloopwerken, werken nabij bovengrondse leidingen) moet je een method statement opstellen. Dit geldt zowel voor grote aannemers (Bouwcenter Verstraete, CFE, Jan De Nul) als voor KMO-schrijnwerijen die een dakconstructie plaatsen. De veiligheidscoördinator-verwezenlijking (VC-V) controleert op de werf of de method statement correct toegepast wordt.

In de praktijk zie ik dat vooral infrastructuurprojecten (Vlaanderen Connect, Infrabel-werken) strikte method statements vereisen. Bij renovatie van industriële hallen (bijvoorbeeld in de Antwerpse haven of Gentse Kanaalzone) wordt vaak per werkzone een aparte method statement opgesteld — bijvoorbeeld voor asbestsanering, staalconstructies plaatsen, en hoogwerkergebruik.

Method statement maken — stap-voor-stap aanpak

Stap 1: Identificeer de specifieke activiteit en scope

Begin met het exact afbakenen van de activiteit. Geen algemene omschrijving zoals "metselwerken", maar concreet: "plaatsen van prefab betonnen gevelwanden, verdieping 3-5, blok A, middels mobiele torenkraan Liebherr 130 EC-B". Vermeld ook de timing (week 12-14, april 2026), betrokken onderaannemers (bijvoorbeeld Prefaco voor levering, Liftwerk Vlaanderen voor kraanbediening) en aantal arbeiders (ploeg van 6: 1 kraanman, 1 signaalman, 4 monteurs). Deze scope komt rechtstreeks uit je projectplanning en moet overeenkomen met wat de veiligheidscoördinator-ontwerp (VC-O) in het veiligheids- en gezondheidsplan (V&G-plan) heeft opgenomen conform KB 25/01/2001 art. 27.

Stap 2: Voer een risicoanalyse uit

Identificeer alle gevaren die bij deze activiteit kunnen optreden. Gebruik hiervoor de risicoanalyse die je EDPBW (Externe Dienst voor Preventie en Bescherming op het Werk) of interne preventieadviseur Niveau II heeft opgesteld. Relevante gevaren bij het plaatsen van prefab gevelwanden: vallen van hoogte (monteurs werken op steiger), getroffen worden door vallend materieel (wand weegt 2,8 ton), beklemming tussen wand en constructie, omslaan hijsmiddel bij windstoten boven 60 km/u, elektrische risico's nabij bovengrondse middenspanningskabels. Vertaal elk gevaar naar een risicoscore (kans × ernst) volgens je bedrijfsmethodiek. In mijn ervaring levert de EDPBW vaak generieke risicoanalyses — zorg dat je deze vertaalt naar de concrete werfomstandigheden (bijvoorbeeld: steiger staat op 8 meter hoogte, geen leuning aan oostzijde door aansluitwerken).

Stap 3: Bepaal concrete veiligheidsmaatregelen per risico

Vertaal elk geïdentificeerd risico naar een specifieke maatregel. Geen vage statements ("gebruik persoonlijke beschermingsmiddelen"), maar concreet: "Monteurs dragen permanant EN361-gecertificeerde valbeveiliging, aangekoppeld op horizontale lifeline Tractel 20 meter, geïnstalleerd door Skylotec Belgium, keuring dd. 15/02/2026". Voor windrisico: "Hijswerken worden stopgezet bij windsnelheid >50 km/u (gemeten via Skyguard windmeter op kraantop, aflezing per 15 minuten door kraanman)". Voor beklemming: "Signaalman blijft visueel contact met monteurs, handsignalen conform NBN EN ISO 7010, minimaal 5 meter afstand tussen medewerkers en wand tijdens positionering". Verwijs waar mogelijk naar Belgische normen (NBN), European Standards (EN), of brancherichtlijnen zoals de VCA-checklist die ook in België erkend is.

Stap 4: Beschrijf de werkwijze stap-voor-stap

Maak een genummerde procedure die een nieuwe arbeider zonder voorkennis kan volgen. Bijvoorbeeld:

Kraanman voert dagelijkse inspectie kraanlogboek uit (conform KB 05/05/2006 art. 33 — arbeidsmiddelen)
Signaalman controleert hijsmiddelen visueel (slijtage, certificaten <12 maanden oud)
Monteurs plaatsen mobiele steiger aan aanhechtpunt volgens levertekening Prefaco (as 12-C, niveau +12.50)
Kraanman hecht prefab wand met 4-strengs hijsset (SWL 5 ton) — controleer markering op wand
Wand wordt gehesen tot 50 cm boven eindpositie, signaalman geeft teken voor horizontale verplaatsing
Monteurs sturen wand met geleidelijnen (géén handen op wand), positioneren in staalwerk
Monteurs brengen 4 M24-bouten aan (kruislings, handvast), kraanman houdt spanning op hijsset
Na controle rechtheid (waterpasinstrument) worden bouten aangedraaid (250 Nm), hijsset verwijderd

Deze werkwijze moet overeenkomen met de instructies van de fabrikant (Prefaco montagehandleiding) en de aanbevelingen uit het V&G-plan.

Stap 5: Bepaal noodprocedures en communicatielijnen

Vermeld wat te doen bij incidenten: "Bij incident wordt werk onmiddellijk stopgezet. Signaalman waarschuwt werfleider (GSM 0473/XX.XX.XX) en veiligheidscoördinator (GSM 0495/YY.YY.YY). Bij letsel: EHBO'er Jan Pieters (blauwe helm, kantoorcontainer) — 112 bellen. Bij materiële schade aan kraanconstructie: kraanman zet noodstop, werven binnen straal 30 meter worden ontruimd." Voeg een plattegrond toe met verzamelplaats (bijvoorbeeld parking werf-ingang), locatie EHBO-post en brandblusser. Verwijs naar het algemene noodplan dat op de werfkeet hangt, conform art. III.1-9 Codex (vluchtwegen en nooduitgangen).

Stap 6: Laat goedkeuren en communiceer naar uitvoerders

Een method statement is pas geldig na controle door de preventieadviseur (Niveau II of hoger) en akkoord van de veiligheidscoördinator-verwezenlijking. In de praktijk: je stuurt de conceptversie naar je EDPBW (bijvoorbeeld Mensura, Liantis, Attentia), zij controleren op conformiteit met Codex en geven opmerkingen (vaak binnen 5 werkdagen). Na aanpassing organiseer je een toolboxmeeting op de werf: alle betrokken arbeiders ondertekenen een presentielijst en krijgen een A4-versie van de method statement. Bewaar deze presentielijst — bij inspectie door de Toezicht Welzijn op het Werk (FOD WASO) is dit je bewijs dat je geïnformeerd hebt. Hang een gelamineerde versie op bij de werfkeet en ter plaatse van de activiteit (steiger).

Stap 7: Evalueer en update tijdens uitvoering

Bij afwijkingen moet je de method statement herzien. Voorbeeld uit mijn ervaring: een kraanleverancier levert een Potain MDT219 in plaats van de Liebherr 130 — andere reikwijdte, andere SWL-curve. Stop het werk, pas de method statement aan (nieuwe kraan-specificaties, aangepaste werkstraal), laat opnieuw goedkeuren door VC-V, geef herbriefing aan ploeg. Dit lijkt zwaar, maar voorkomt dat je met achteraf verzonnen documentatie zit na een incident. Na voltooiing van de activiteit bespreek je met de uitvoerders: zijn er onvoorziene risico's geweest? Waren de maatregelen realistisch? Verwerk deze lessons learned in het method statement-template voor toekomstige projecten.

Praktische checklist — wat moet erin?

Veelgemaakte fouten in de praktijk

Kopiëren van generieke templates zonder aanpassing — Ik zie regelmatig method statements met zinnen als "de medewerker draagt geschikte PBM's" of "er wordt gewerkt volgens de geldende veiligheidsvoorschriften". Dit is juridisch waardeloos. Een inspecteur van Toezicht Welzijn vraagt: "Welke PBM's? Welke voorschriften?" Als je dat niet concreet kunt benoemen, krijg je een PV wegens gebrek aan risicoanalyse (Welzijnswet art. 5 — dynamisch risicobeheersingssysteem). Los dit op door élke maatregel te koppelen aan een concrete norm, leverancier of controlepunt: "monteurs dragen Petzl Asap valbeveiliging, model A20, certificaat geldig tot 08/2027".
Geen afstemming met onderaannemers — De hoofdaannemer schrijft een method statement zonder input van de kraanleverancier of prefab-leverancier. Resultaat: het hijsplan klopt niet met de wand-aanhechtpunten, of de steigerbouwer heeft een andere constructie geplaatst dan beschreven. Dit leidt tot improvisatie op de werf — het grootste risico. Organiseer vóór start een coördinatievergadering: laat elke partij de method statement lezen en laat hen ondertekenen dat ze ermee akkoord zijn. Leg dit vast in notulen (en stuur door naar VC-V). Bij VCA-projecten is dit zelfs een auditpunt.
Method statement enkel als PDF in projectmap — Het mooiste document helpt niets als de uitvoerders het niet kennen. Ik raad aan: print een A3-versie, lamineer deze, hang op bij de steiger of kraanopstelling. Geef elke ploegbaas een A4-versie in een透明 plastic mapje dat hij op de werf bij zich draagt. Maak een 1-pagina "quick reference card" met de 5 kritieke veiligheidspunten (b.v. windlimiet, hijslast, noodprocedure) — deze past in een borstzakje. Bij grote projecten (bijvoorbeeld bij Besix of CFE) zie ik dat method statements ook digitaal beschikbaar zijn via tablet of smartphone-app (bijvoorbeeld Procore of BouwConnect).
Geen update bij gewijzigde omstandigheden — De planning verschuift, en plots werk je niet meer in april (weinig wind) maar in november (storm). Of er wordt een andere kraansoort geleverd, of het hijspunt op de gevel blijkt 80 cm anders te zitten dan op de tekening. Veel werfleiders denken "we passen het wel aan", maar updaten de method statement niet. Bij een incident blijkt dan dat je niet volgens de goedgekeurde procedure gewerkt hebt — gevolg: aansprakelijkheid ligt bij jou. Maak het een gewoonte: élke afwijking = revisie method statement. Gebruik een eenvoudig wijzigingsformulier: "Revisie 1.2 dd. 12/03/2026 — kraantype gewijzigd van Liebherr naar Potain, nieuwe SWL 6 ton, werkstraal aangepast naar 45 meter". Laat opnieuw aftekenen door VC-V en geef herbriefing aan ploeg (5 minuten).

Template — copy-paste klaar

METHOD STATEMENT — [Projectnaam]

Document-ID: MS-[jaar]-[project]-[activiteit]-v[versie]
Datum: [DD/MM/JJJJ]
Revisie: [nummer] — [korte omschrijving wijziging]
Goedgekeurd door: [naam VC-V], [datum]

---

1. SCOPE
Activiteit: [Exacte omschrijving, b.v. "Plaatsen van 12 prefab betonwanden (type GW-2.8, afm. 6x3 meter)"]
Locatie: [Adres + specifieke zone, b.v. "Bouwwerf Oude Dokken 45, 9000 Gent — Blok A, verdieping 3-5, assen 12-18"]
Periode: [Week XX-YY, b.v. "Week 15-17, april 2026"]
Aannemer: [Naam bedrijf + onderaannemer indien van toepassing]

---

2. VERANTWOORDELIJKEN
Werfleider: [Naam], GSM [0473/XX.XX.XX]
Veiligheidscoördinator-V: [Naam], GSM [0495/YY.YY.YY]
Kraanmachinist: [Naam], certificaat [nummer], geldig tot [datum]
Signaalman: [Naam], VCA-VOL [geldig tot datum]
EHBO'er: [Naam], locatie [b.v. "kantoorcontainer, blauwe helm"]
Preventieadviseur: [Naam EDPBW, b.v. "Mensura EDPBW, adviseur Dirk Janssens"]

---

3. REFERENTIES EN NORMEN
- Veiligheids- en Gezondheidsplan (V&G-plan), versie [X.X], dd. [datum]
- KB 25/01/2001 (tijdelijke of mobiele bouwplaatsen)
- KB 05/05/2006 (gebruik van arbeidsmiddelen)
- Codex Welzijn Boek III — Arbeidsplaatsen (art. III.1-1 e.v.)
- Montagehandleiding [fabrikant, b.v. "Prefaco montagevoorschrift GW-serie, ed. 2025"]
- NBN EN 12385 (staalkabels), NBN EN 13155 (hijsmiddelen)

---

4. RISICOANALYSE

| Gevaar                          | Kans   | Ernst   | Risico | Maatregel                                                  |
|---------------------------------|--------|---------|--------|---------------------------------------------------------|
| Vallen van hoogte (monteurs)   | Middel | Fataal  | HOOG   | Valbeveiliging EN361, lifeline, steiger met leuning     |
| Getroffen door vallende wand   | Laag   | Fataal  | MIDDEL | Werkveld afzetten, hijsmiddelen gecertificeerd, inspectie |
| Beklemming tussen wand/staal   | Middel | Ernstig | MIDDEL | Signaalman, handsignalen, min. 5m afstand houden        |
| Omslaan kraanmast (wind)       | Laag   | Fataal  | MIDDEL | Windmeter op kraantop, stopzetting >50 km/u             |
| Elektrocutie (bovengrondse kabel) | Laag | Fataal  | MIDDEL | Veiligheidsafstand 5m gemarkeerd, spanningsdetector     |

---

5. WERKWIJZE — STAP VOOR STAP

**Voorbereiding (dag voor uitvoering):**
1. Werfleider controleert weersvoorspelling (wind <50 km/u, droog weer)
2. Kraanmachinist voert dagelijkse inspectie uit (logboek invullen, conform leveranciersinstructie)
3. Signaalman inspecteert hijsmiddelen visueel (geen beschadigingen, certificaat geldig)
4. Monteurs plaatsen mobiele steiger (Layher Allround) aan aanhechtpunt as 12-C, niveau +12.50
5. Steiger voorzien van randbeveiliging (3 niveaus conform KB 31/08/2005 art. 83)
6. Werkveld afgezet met dranghekken (straal 10 meter), waarschuwingsborden "Hijswerken — verboden toegang"

**Uitvoering (per wand, ~45 minuten):**
7. Kraanmachinist hecht prefab wand met 4-strengs hijsset (merk: Robur, SWL 5 ton, certificaat geldig tot 12/2026)
8. Visuele controle hijspunten op wand (4 gemarkeerde ogen, conform Prefaco-tekening)
9. Wand wordt gehesen tot 50 cm boven eindpositie (kraanmachinist volgt signalen signaalman)
10. Signaalman geeft teken horizontale verplaatsing, monteurs sturen met geleidelijnen (polypropyleen touw Ø12mm, lengte 10m)
11. Monteurs plaatsen wand in staalwerk (4 gaten Ø26mm), géén handen tussen wand en staal
12. Monteurs brengen 4 bouten M24 klasse 8.8 aan (kruislings — eerst diagonaal, dan horizontaal), handvast
13. Controle rechtheid met waterpas (max. afwijking 5mm op 3 meter)
14. Bouten aangedraaid met momentsleutel (250 Nm, conform constructeur), kraanmachinist houdt lichte spanning op hijsset
15. Na definitieve bevestiging: hijsset verwijderen, monteurs verlaten steiger, signaalman geeft "vrij" sein

**Afronding:**
16. Werfleider controleert bevestiging (visueel), vult checklijst in (bijlage A)
17. Werkveld blijft afgezet tot alle 12 wanden geplaatst zijn
18. Bij einde dagwerk: toolbox-overleg (5 min) — verbeterpunten bespreken

---

6. VEREISTE COMPETENTIES EN CERTIFICATEN

- Kraanmachinist: geldig certificaat toren-/mobiele kraan (conform KB 05/05/2006), VCA-basis
- Signaalman: opleiding signaalman (1 dag, b.v. via VCA Belgium of Vinçotte Academy), VCA-VOL
- Monteurs: VCA-basis, hoogtewerkervaring (aantoonbaar), opleiding valbeveiliging (bijscholing <3 jaar)
- EHBO'er: geldig EHBO-diploma (Rode Kruis of erkende instantie)

---

7. PERSOONLIJKE BESCHERMINGSMIDDELEN (PBM's)

Verplicht voor alle aanwezigen in werkveld:
- Veiligheidshelm EN 397 (kleur: wit=werfleider, geel=uitvoerder, blauw=EHBO, groen=bezoeker)
- Veiligheidsbril EN 166 (indien stofrisico of vonken)
- Werkhandschoenen EN 388 niveau 3 (snijweerstand)
- Veiligheidsschoenen S3 EN ISO 20345 (stalen neus, antislip, waterbestendig)
- Hoge zichtbaarheidskleding EN ISO 20471 klasse 2 (oranje/geel hesje of jas)

Extra voor monteurs op hoogte:
- Valbeveiligingsgordel EN 361 (b.v. Petzl Newton, MSA Evotech)
- Valstop EN 353-2 (Petzl Asap of gelijkwaardig), aangekoppeld op horizontale lifeline
- Valhelm met kinband (geen pet)

---

8. COMMUNICATIE EN SIGNALISATIE

- Portofoons: kanaal 3, frequentie [XXX MHz], batterij opgeladen dagelijks
- Handsignalen conform NBN EN ISO 7010 (poster aanwezig op werfkeet en bij kraanopstelling)
- Bij noodsituatie: signaalman blaast 3x kort op fluit → werk onmiddellijk stopzetten
- Alarmnummer 112 (zie sectie 9 — Noodprocedure)

---

9. WEERSLIMIETEN

| Parameter       | Limiet                  | Meting                              | Actie bij overschrijding          |
|-----------------|-------------------------|-------------------------------------|-----------------------------------|
| Windsnelheid    | Max. 50 km/u gemiddeld  | Skyguard windmeter op kraantop      | Stop hijswerk onmiddellijk        |
| Windstoten      | Max. 70 km/u            | Idem, aflezing per 15 min           | Kraan in rustpositie, werk staken |
| Regen           | Geen zware regen        | Visueel (zicht <50m = stop)         | Wachten tot regen afneemt         |
| Temperatuur     | >-5°C                   | Thermometer werfkeet                | Materiaal te bros, uitstellen     |
| Mist/zicht      | Zicht >100 meter        | Visueel (signaalman-kraanman)       | Stop werk bij slecht zicht        |

---

10. NOODPROCEDURE

**Bij incident (letsel, materiële schade, bijna-ongeval):**
1. Stop alle werkzaamheden onmiddellijk (signaalman geeft fluitsignaal 3x)
2. Kraanmachinist activeert noodstop (rode knop bedieningspaneel), zet kraan vast
3. Werfleider wordt gewaarschuwd: [GSM 0473/XX.XX.XX]
4. VC-V wordt gewaarschuwd: [GSM 0495/YY.YY.YY]
5. Bij letsel: EHBO'er [naam] ontfermt zich over slachtoffer — bel 112 indien nodig
   - Adres doorgeven: "[exacte werf-adres], toegang via poort 3, signalisatie aanwezig"
   - Antigifcentrum (indien nodig): 070/245.245
6. Bij materiële schade aan kraan of wand: werven binnen straal 30 meter ontruimen
7. Verzamelplaats: parking werf-ingang (zie plattegrond bijlage B)
8. Werfleider vult incidentformulier in (max. 24 uur na incident) — verstuur naar EDPBW en VC-V

**Locatie EHBO-post:** Kantoorcontainer bij ingang, groene EHBO-sticker op deur
**Locatie brandblusser:** Bij kraanmast, type poeder 6 kg ABC, keuring geldig tot [datum]

---

11. BIJLAGEN

A. Checklijst dagelijkse inspectie (kraanmachinist)
B. Plattegrond werkveld + verzamelplaats
C. Kraanopstellingsplan (getekend door kraanleverancier)
D. Hijsplan met SWL-tabel (Liebherr 130 EC-B)
E. Certificaten hijsmiddelen (4-strengs hijsset, geldig tot [datum])
F. Steigertekening met lastenlijst (Layher, max. 200 kg/m²)
G. Foto's werklocatie (overzicht + detailopnames aanhechtpunten)
H. Presentielijst toolboxmeeting (alle betrokkenen ondertekend)

---

12. GOEDKEURING EN REVISIES

| Versie | Datum       | Wijziging                         | Auteur              | Goedgekeurd door (VC-V) |
|--------|-------------|-----------------------------------|---------------------|-------------------------|
| 1.0    | 15/02/2026  | Eerste uitgave                    | [Werfleider naam]   | [VC-V naam + datum]     |
| 1.1    | 28/02/2026  | Kraantype gewijzigd naar Potain   | [Werfleider naam]   | [VC-V naam + datum]     |
| 1.2    | 12/03/2026  | Steiger verplaatst naar as 13     | [Werfleider naam]   | [VC-V naam + datum]     |

---

AFTEKENING TOOLBOXMEETING

Ik verklaar dat ik deze method statement heb gelezen, begrepen, en zal toepassen tijdens de uitvoering.

| Naam medewerker | Functie    | Handtekening | Datum       |
|-----------------|------------|--------------|-------------|
| [Naam 1]        | Kraanman   |              | DD/MM/JJJJ  |
| [Naam 2]        | Signaalman |              | DD/MM/JJJJ  |
| [Naam 3]        | Monteur    |              | DD/MM/JJJJ  |
| [Naam 4]        | Monteur    |              | DD/MM/JJJJ  |
| [...]           | [...]      |              | [...]       |

Toolbox gegeven door: [Naam werfleider], datum [DD/MM/JJJJ], duur [XX] minuten

Wanneer schakel je een externe preventieadviseur in?

Bij complexe bouwprojecten (meerdere aannemers, risicovolle activiteiten zoals werken op hoogte >10 meter, hijslasten >5 ton, werken nabij hoogspanning, ATEX-zones) is een preventieadviseur Niveau II verplicht. Voor KMO's (<50 werknemers) volstaat soms Niveau III, maar bij specifieke risico's eist FOD WASO competentie Niveau II (zie KB van 27 maart 1998, art. 5). In mijn ervaring: als je twijfelt of de method statement voldoet aan de Codex, laat deze reviewen door je EDPBW. Zij signaleren hiaten (bijvoorbeeld ontbrekende certificaten, onduidelijke verantwoordelijkheden, geen kwantitatieve weerslimieten). Ook bij VCA-gecontroleerde werven (VCA** of VCA***-certificering) eisen opdrachtgevers vaak een externe review van alle method statements vóór goedkeuring. Heeft jouw organisatie geen interne preventieadviseur of onvoldoende expertise voor specifieke activiteiten (bijvoorbeeld werken in besloten ruimtes, asbestsanering, complexe hijswerken)? Neem dan contact op met onze EDPBW-ondersteuning voor maatwerk-begeleiding.

Bronnen en verdere lectuur

FAQ

Wat is een method statement?

Een method statement is een document dat stap-voor-stap beschrijft hoe een specifieke risicovolle activiteit (bijvoorbeeld werken op hoogte, hijswerken, sloopwerken) veilig uitgevoerd moet worden. Het bevat de scope, geïdentificeerde gevaren, concrete veiligheidsmaatregelen, benodigde certificaten, verantwoordelijke personen en een noodprocedure. In België wordt dit ook wel een veilige werkprocedure of werkwijze beschrijving genoemd.

Wanneer is een method statement verplicht?

Onder het KB 25 januari 2001 (tijdelijke of mobiele bouwplaatsen) en Codex Welzijn Boek III is een method statement verplicht voor alle activiteiten met verhoogd risico: werken op hoogte boven 2 meter zonder vaste voorzieningen, werken in besloten ruimtes, hijswerken met lasten >1 ton, sloopwerken, werken nabij bovengrondse elektrische leidingen, en werken met gevaarlijke stoffen. De veiligheidscoördinator-ontwerp (VC-O) identificeert deze activiteiten in het V&G-plan; de VC-V controleert de uitvoering.

Wie is verantwoordelijk voor het opstellen van een method statement?

De werkgever (aannemer of onderaannemer) is verantwoordelijk voor het opstellen. In de praktijk doet de werfleider of projectleider dit, in samenspraak met de preventieadviseur (intern of EDPBW). De veiligheidscoördinator-verwezenlijking (VC-V) moet de method statement goedkeuren vóór aanvang van de werken. Bij VCA-projecten kan ook de opdrachtgever aanvullende eisen stellen. Alle betrokken uitvoerders moeten de method statement kennen en ondertekenen (toolboxmeeting).

Hoe vaak moet een method statement herzien worden?

Vóór aanvang van de activiteit én bij elke relevante wijziging: andere kraansoort, gewijzigde planning (seizoensinvloeden), afwijkende werfomstandigheden, personele wijzigingen (andere onderaannemer), incidenten of bijna-ongevallen. Na voltooiing evalueer je de method statement met de ploeg (lessons learned) en pas je het template aan voor toekomstige projecten. Bij grote projecten gebeurt dit per fase (bijvoorbeeld per bouwlaag of per maand).

Wat zijn de gevolgen bij niet-naleving?

Bij controle door Toezicht Welzijn op het Werk (FOD WASO) kan een ontbrekende of onvolledige method statement leiden tot een proces-verbaal op basis van Welzijnswet art. 5 (gebrek aan risicoanalyse). Dit resulteert in een boete voor de werkgever (strafrechtelijk — tot €6.000 of meer bij herhaling) en mogelijk een bouwstop. Bij een arbeidsongeval met letsel of overlijden weegt het ontbreken van een method statement zwaar mee in de strafrechtelijke en civielrechtelijke aansprakelijkheidsbeoordeling. Verzekeraars kunnen uitkering weigeren bij grove nalatigheid.

Kan PreventX dit voor mij regelen?

Ja, PreventX ondersteunt bij het opstellen van project-specifieke method statements, zowel als eenmalige dienst als structurele begeleiding. We analyseren je project (tekeningen, planning, risico's), stellen de method statement op conform Belgische Codex, laten deze goedkeuren door een gecertificeerde preventieadviseur Niveau II, en verzorgen de toolboxtraining voor je werfploeg. Ook bieden we template-libraries voor veelvoorkomende activiteiten (steigerwerken, kraanwerken, werken in besloten ruimtes). Neem contact op via onze contactpagina of bel 03/XXX.XX.XX voor een offerte op maat.

Method Statement maken in de bouw: stappenplan 2026