Codex Welzijn op het Werk 2026 — Boek I praktisch uitgelegd
Als preventieadviseur zie ik dat werkgevers vaak overweldigd raken door de Codex Welzijn op het Werk. "Welk artikel geldt nu voor mijn situatie?" "Moet ik een externe dienst inschakelen?" "Wat staat er precies in Boek I?" Deze vragen hoor ik wekelijks. De Codex Welzijn telt meer dan 800 artikelen, verspreid over 10 boeken. In dit artikel leg ik uit hoe je Boek I Codex — de fundamentele principes en verantwoordelijkheden — concreet toepast in jouw organisatie. Je leert welke verplichtingen er zijn, hoe je een preventieplan opbouwt volgens Codex artikel I.2-6, en wanneer je een EDPBW nodig hebt.
TL;DR
- De Codex Welzijn is sinds 2017 hét naslagwerk voor welzijn op het werk in België
- Boek I Codex regelt algemene principes: werkgever-verantwoordelijkheden, preventieadviseurs, risico-analyse
- Codex artikel I.2-6 legt de hiërarchie van preventiemaatregelen vast (bron, collectief, individueel)
- Download ons preventieplan-template en start vandaag met jouw conformiteitscheck
Wat is Codex Welzijn? — definitie en wettelijk kader
De Codex Welzijn op het Werk is het geconsolideerde wetboek dat alle Belgische regelgeving rond welzijn, gezondheid en veiligheid op de arbeidsplaats bundelt. Het vervangt sinds 1 januari 2017 het ARAB (Algemeen Reglement voor de Arbeidsbescherming) en tientallen koninklijke besluiten. De Codex Welzijn structureert de wetgeving in 10 thematische boeken — van algemene principes tot specifieke sectorregelgeving — en wordt beheerd door de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD WASO).
Geregeld door Wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk, met uitvoeringsbesluiten gebundeld in Codex over het welzijn op het werk, Boek I Titel 2 artikel I.2-6.
Voor Belgische werkgevers betekent dit concreet:
- Industrie en productie: Boek I Codex verplicht een systematische risicoanalyse voor machines, chemische producten, lawaai. Een metaalverwerkingsbedrijf in Genk moet bijvoorbeeld gevaren van CNC-freesmachines én psychosociale belasting documenteren.
- Bouwsector: Naast algemene Boek I-verplichtingen gelden specifieke artikelen uit Boek III (tijdelijke bouwplaatsen). Een aannemer in Antwerpen moet een coördinator aanstellen bij projecten boven € 500.000.
- Logistiek en magazijnen: Boek I verplicht preventieadviseur vanaf 20 FTE. Een distributiecentrum in Vilvoorde moet risico's van heftrucks, laadperrons en repetitief werk analyseren.
- Facility en schoonmaak: Chemische stoffen vallen onder Boek VI Codex, maar de basisverplichtingen (risicoanalyse, opleidingen) staan in Boek I.
In mijn werk als preventieadviseur merk ik dat KMO's vaak pas bij een inspectiemoment ontdekken dat ze Codex-verplichtingen negeren. Een timmerwerkerij in West-Vlaanderen kreeg in 2025 een sanctie van € 4.800 omdat ze geen globaal preventieplan hadden — een basisverplichting uit Boek I artikel I.2-8.
Codex Welzijn — Stap-voor-stap aanpak
Stap 1: Bepaal je verplichtingen volgens Boek I Codex
Start met het vaststellen welke Codex-verplichtingen gelden voor jouw organisatie. Boek I artikel I.2-1 tot I.2-13 legt de algemene principes vast. Elk bedrijf in België — van eenmanszaak tot multinational — moet:
- Een werkgever aanduiden die eindverantwoordelijk is (art. I.2-1)
- Een preventieadviseur aanstellen: intern (Niveau III mogelijk tot 20 FTE) of via EDPBW (art. I.2-13)
- Een risicoanalyse uitvoeren (art. I.2-4) en bijwerken bij elke wijziging
- Een jaarlijks actieplan opstellen (art. I.2-9) op basis van risico-inventarisatie
Bij PreventX helpen we bedrijven vaak met een quick-scan: "Hoeveel voltijdse equivalenten? Welke risicoklasse? Welke machines/chemicaliën?" Een transportbedrijf met 18 chauffeurs kan volstaan met interne preventieadviseur Niveau III, maar moet vanaf FTE 20 een externe dienst inschakelen. Checklist op beswic.be helpt bij selectie EDPBW.
Stap 2: Voer een risicoanalyse uit conform Codex artikel I.2-6
Codex artikel I.2-6 legt de hiërarchie van preventiemaatregelen vast — de zogenaamde "preventiestrategie". Concreet betekent dit:
- Gevaar aan de bron elimineren: Vervang een gevaarlijk oplosmiddel door een watergedragen variant (Boek VI Codex).
- Collectieve bescherming: Plaats omkasting rond draaiende machinedelen (Boek III Codex).
- Individuele bescherming: Pas als stap 1-2 onmogelijk zijn, verstrek PBM (helmen, handschoenen, gehoorbescherming).
Bij risicoanalyse documenteer je per taak of werkpost:
- Gevaren: fysisch (lawaai, trillingen), chemisch (dampen, stof), biologisch (schimmels, virussen), psychosociaal (werkdruk, intimidatie), ergonomisch (repetitieve bewegingen)
- Blootgestelde werknemers: aantal personen, frequentie, duur
- Bestaande preventiemaatregelen
- Restrisico na maatregelen
- Actieplan om restrisico verder te verlagen
Een machinebouwer in Mechelen documenteerde in 2025 dat lassers blootgesteld waren aan lasdampen (gevaar), 8 uur/dag (blootstelling), ondanks lokale afzuiging (bestaande maatregel). Restrisico "medium" vereiste actie: installatie centrale afzuiginstallatie met filter — gerealiseerd in Q3 2025, restrisico nu "laag".
Stap 3: Stel een globaal preventieplan op
Boek I artikel I.2-8 verplicht elk bedrijf een globaal preventieplan (GPP) op te stellen. Dit document beschrijft:
- Organigram: wie is verantwoordelijk voor welzijn? Werkgever, preventieadviseur, lijnmanagers, CPBW-leden.
- Preventiemaatregelen per risicogroep (Boek I artikel I.2-5): groep A (hoog risico), B (medium), C (laag), D (administratief).
- Actiepunten voor komend jaar: investeringen (veilige machines, collectieve bescherming), opleidingen (VCA, heftruckcertificaat), medische surveillance.
- Budget: kosten EDPBW, PBM, opleidingen, externe audits.
In mijn praktijk zie ik dat GPP's vaak theoretische documenten blijven. Een beter GPP is een levendocument: koppel actiepunten aan verantwoordelijken + deadline, bespreek voortgang maandelijks in veiligheidsoverleg. Een betoncentrale in Luik gebruikte in 2025 een Excel-tracker gekoppeld aan hun GPP — elke maand actualiseren, rapporteren aan directie, bijsturen waar nodig.
Stap 4: Richt een Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk (CPBW) op
Bij 50 FTE of meer ben je verplicht een CPBW op te richten (Boek I artikel I.2-16). Bij 20-49 FTE is een vakbondsafvaardiging optioneel maar sterk aangeraden. Het CPBW vergadert minstens één keer per maand en behandelt:
- Actualisatie risicoanalyse en preventieplan
- Arbeidsongevallen en bijna-ongevallen: oorzaken, correctieve maatregelen
- Welzijnsonderwerpen: nieuwe machines, reorganisaties, psychosociale interventies
- Adviezen over aanpassingen arbeidsplaatsen (ergonomie, verlichting, ventilatie)
Praktische tip: documenteer vergaderingen in notulen met actiepunten. Inspectie Toezicht Welzijn op het Werk controleert regelmatig of CPBW functioneert. Een productiebedrijf in Oost-Vlaanderen kreeg in 2024 een waarschuwing omdat ze slechts 2 CPBW-vergaderingen per jaar hielden in plaats van 12.
Stap 5: Organiseer vorming en instructie
Boek I artikel I.2-7 verplicht werkgevers werknemers voldoende te informeren en op te leiden over risico's en preventiemaatregelen. Concreet:
- Basisopleiding: bij indiensttreding krijgt elke nieuwe werknemer instructie over evacuatie, eerste hulp, PBM-gebruik, melding incidenten.
- Functiespecifieke opleiding: heftruckchauffeur behaalt certificaat, lasser volgt module lasveiligheid, kraanoperator behaalt VCA-certificaat.
- Periodieke opfrissing: elk jaar herhaaltraining EHBO, elk jaar evacuatie-oefening, elke 5 jaar herkeuring heftruckcertificaat.
In Vlaanderen bieden organisaties als Prebes, Vincotte Academy en Mensura Academy erkende opleidingen. Een checklist: wie heeft welk certificaat, wanneer verloopt het, wie plant de opfrissing? Bij PreventX adviseren we bedrijven een trainingsmatrix te maken: per functie staat welke opleidingen verplicht zijn, met vervaldatum. Automatische herinnering 2 maanden voor expiratie.
Stap 6: Schakel een EDPBW in waar verplicht
Boek I artikel I.2-13 legt vast wanneer je een Externe Dienst voor Preventie en Bescherming op het Werk (EDPBW) moet inschakelen. Verplicht vanaf:
- 20 FTE of meer (alle sectoren)
- Bij risicoklasse 3 of 4 (bepaald via KB 28/03/2014): chemische industrie, metaalbewerking, bouw, gevaarlijke installaties
- Bij ontbreken van erkende interne preventieadviseur Niveau I of II
België telt momenteel 17 erkende EDPBW's: Mensura, Liantis, Securex, IDEWE, Attentia, Cohezio, etc. Kies op basis van:
- Lokale aanwezigheid: bedrijf in Limburg kiest EDPBW met vestiging Hasselt of Genk
- Sector-expertise: bouwbedrijf kiest EDPBW met bouw-specialisten
- Diensten: arbeidsgeneeskunde + preventieadvies + psychosociale dienstverlening in één contract?
- Prijs: vergelijk jaarlijkse forfaits (€ 80-150 per FTE gemiddeld, afhankelijk risicoklasse)
Een maakindustrie in Henegouwen switchte in 2025 van EDPBW na slechte ervaringen: preventieadviseur kwam slechts 1x per jaar, geen proactief advies. Nieuwe EDPBW levert kwartaaladvies, geïntegreerde ergonomische audits, incidentanalyses binnen 48u.
Stap 7: Monitor naleving en update jaarlijks
De Codex Welzijn is dynamische wetgeving: jaarlijks worden artikelen aangepast, nieuwe KB's toegevoegd. Boek I artikel I.2-9 verplicht elk jaar het jaarlijks actieplan bij te werken. Concrete acties:
- Jaarlijkse audit: interne check of risicoanalyse up-to-date is, GPP actueel, opleidingen gevolgd, CPBW-notulen compleet.
- Update wetgeving: volg werk.belgie.be nieuwsbrief, codex.fgov.be updates, sector-verenigingen (VOKA, VBO, Bouwunie).
- Indicatoren: frequentie arbeidsongevallen, verzuimdagen, aantal inspectiebevindingen, conformiteitsscore externe audits.
Bij PreventX bieden we bedrijven een jaarlijkse compliance-check: we doorlopen alle Boek I-verplichtingen, signaleren hiaten, prioriteren acties. Een logistiek bedrijf in Antwerpen kreeg in 2025 een 18-punten actieplan na onze audit — 14 punten binnen 6 maanden gerealiseerd, restrisico's gedocumenteerd en opgenomen in meerjarenplan.
Praktische checklist — wat moet erin?
- Aanduiding werkgever en lijnverantwoordelijkheden — organigram met namen + functies, gedeeld met alle werknemers
- Aanstelling preventieadviseur — intern (met erkenningsbewijs Niveau I/II/III) of contract EDPBW (kopie in dossier)
- Risicoanalyse conform Codex artikel I.2-4 — per werkpost/taak, gedateerd + ondertekend door werkgever + preventieadviseur
- Globaal preventieplan (GPP) — document max. 2 jaar oud, beschrijft maatregelen per risicogroep (A/B/C/D)
- Jaarlijks actieplan — gekoppeld aan GPP, acties + verantwoordelijken + deadlines + budget
- CPBW-oprichting (bij ≥50 FTE) — verkiezingsprotocol, samenstelling, maandelijkse vergadernotulen laatste 12 maanden
- Register arbeidsongevallen en bijna-ongevallen — conform KB 10/04/2014, bewaard gedurende 10 jaar
- Opleidingsregister — per werknemer: welke veiligheidstrainingen gevolgd, certificaten, vervaldatum
- PBM-register — inventaris persoonlijke beschermingsmiddelen, CE-markering, keuringsdatums (helm, handschoenen, valbescherming)
- Procedure melden incidenten — werkinstructie gekend bij alle werknemers, flowchart opgehangen op werkvloer
- Arbeidspostfiches — per functie: taken, gevaren, preventiemaatregelen, vereiste opleidingen
- Evacuatieplan en brandblus-instructies — plattegronden zichtbaar, jaarlijkse oefening gedocumenteerd
- Contract EDPBW en prestatieverslag — jaarlijks rapport externe dienst beschikbaar voor inspectie
- Medische attesten arbeidsgeneeskundige begeleiding — bewijs dat werknemers risicogroep A/B jaarlijks gezien worden
Veelgemaakte fouten in de praktijk
-
Risicoanalyse kopiëren van templatesite — Ik zie regelmatig dat KMO's een generieke risicoanalyse downloaden en alleen bedrijfsnaam invullen. Probleem: geen enkele inspecteur gelooft dat jouw metaalbedrijf exact dezelfde risico's heeft als template-voorbeeld. Codex artikel I.2-4 vereist een analyse specifiek voor jouw arbeidsplaatsen, machines, chemicaliën. Oplossing: doe een werkelijke rondgang met preventieadviseur, fotografeer werkposten, interview werknemers over knelpunten, documenteer gevonden risico's én bestaande maatregelen. Een lasatelier in Gent kreeg in 2024 boete € 3.200 omdat risicoanalyse niet overeenkwam met werkelijke situatie ter plaatse.
-
Globaal preventieplan niet actualiseren na wijzigingen — Een productiebedrijf schafte in 2024 een nieuwe CNC-freesmachine aan, maar actualiseerde GPP niet. Bij inspectie ontdekte de toezichter dat machine niet opgenomen was in risicoanalyse, werknemers geen machinespecifieke opleiding hadden gevolgd. Gevolg: stillegging machine tot documenten in orde + opleiding gevolgd. Boek I artikel I.2-8 vereist dat GPP "dynamisch" is — elke wijziging (nieuwe machine, reorganisatie, nieuw chemisch product) trigger om GPP bij te werken. Maak een protocol: bij aankoop nieuwe uitrusting vult aankoper een formulier in dat naar preventieadviseur gaat, die binnen 2 weken GPP actualiseert.
-
CPBW-vergaderingen enkel op papier — Sommige bedrijven houden CPBW-vergaderingen, maar behandelen enkel administratieve punten. Echte welzijnsonderwerpen — arbeidsongevallen, werkdruk, ergonomische klachten — komen niet aan bod. Gevolg: werknemers vertrouwen CPBW niet, participatie daalt, inspectie signaleert "niet-functionerend CPBW". Oplossing: vaste agenda met minimum verplichte punten: (1) ongevallen laatste maand + analyse, (2) stand van zaken actieplan, (3) nieuwe risico's gemeld door werknemers, (4) psychosociale interventies lopend/afgerond. Een voedingsbedrijf in Limburg voerde in 2025 een "CPBW-actieboard" in: elk actiepunt wordt visueel getracked in vergaderruimte, status groen/oranje/rood. Resultaat: 80% actiepunten binnen deadline gerealiseerd vs. 40% voorheen.
-
Preventieadviseur Niveau III voor te grote organisaties — Boek I artikel I.2-13 stelt dat interne preventieadviseur Niveau III maximaal 20 FTE mag begeleiden. Vanaf 20 FTE is een preventieadviseur Niveau I of II verplicht (intern), of je schakelt EDPBW in. Toch zie ik bedrijven met 35 FTE die intern preventieadviseur Niveau III hebben zonder EDPBW-contract. Inspectie tolereert dit niet: sanctie + verplichting alsnog EDPBW in te schakelen binnen 30 dagen. Controleer jaarlijks je FTE-aantal — seizoensfluctuaties tellen mee. Een tuincentrum had in zomerseizoen 28 FTE (vast + seizoen), toch enkel Niveau III preventieadviseur. Oplossing: EDPBW-contract aangegaan vanaf april tot september (piekseizoenen), buiten seizoen met interne preventieadviseur.
Template — copy-paste klaar
GLOBAAL PREVENTIEPLAN 2026
Bedrijf: [Bedrijfsnaam]
Adres: [Straat + nummer, postcode plaats]
Ondernemingsnummer: [BE 0XXX.XXX.XXX]
Aantal werknemers (FTE): [aantal]
Sector: [bouw / industrie / logistiek / ...]
Risicoklasse: [1 / 2 / 3 / 4] — bepaald volgens KB 28/03/2014
---
1. VERANTWOORDELIJKHEDEN WELZIJNSBELEID
Werkgever (eindverantwoordelijk): [Naam + functie]
Preventieadviseur: [Naam + Niveau I/II/III + erkenningsnummer]
Externe Dienst (EDPBW): [Naam dienst + contactpersoon + telefoonnr.]
CPBW-leden (bij ≥50 FTE): [Namen werknemersvertegenwoordigers + werkgeversvertegenwoordigers]
---
2. RISICOGROEPEN CONFORM BOEK I ARTIKEL I.2-5
Groep A (hoog risico — medisch toezicht 1x/jaar):
- [Functie 1]: blootstelling aan [chemische dampen / lawaai >85dB / trillingen / ...]
- [Functie 2]: werken op hoogte >2m, gebruik valbeveiliging
Groep B (matig risico — medisch toezicht 1x/3 jaar):
- [Functie 3]: repetitieve handelingen, risico op RSI
- [Functie 4]: beeldschermwerk >4u/dag
Groep C/D (laag risico — medisch toezicht op vraag):
- [Functie 5]: administratief, kantoorwerk
---
3. PRIORITAIRE PREVENTIEMAATREGELEN 2026
| Maatregel | Doel (risicoreductie) | Verantwoordelijke | Deadline | Budget (€) | Status |
|-----------|----------------------|------------------|----------|-----------|--------|
| Installatie collectieve afzuiging lasruimte | Lasdampen <TGG-waarde | [Technisch manager] | 30/06/2026 | 8.500 | Lopend |
| VCA-certificering 8 werknemers | Veiligheidsbewustzijn bouw | [HR-manager] | 31/03/2026 | 2.400 | Gepland |
| Ergonomische audit inpakzone | Reductie RSI-klachten | [EDPBW preventieadviseur] | 30/04/2026 | 1.200 | Gepland |
| Aanschaf elektrische palletwagens (x3) | Elimineer manueel duwen zware lasten | [Logistiek manager] | 31/12/2026 | 15.000 | Te plannen |
---
4. OPLEIDINGSPLAN 2026
| Werknemer/groep | Opleiding | Leverancier | Datum | Certificaat geldig tot |
|----------------|-----------|------------|-------|----------------------|
| [Naam chauffeur 1] | Heftruckcertificaat opfrissing | Vincotte Academy | 15/02/2026 | 15/02/2031 |
| [Team productie, 12 pers.] | Basisopleiding preventie + evacuatie | Interne preventieadviseur | 10/03/2026 | Jaarlijks herhalen |
| [Lijnmanagers, 4 pers.] | VCA-basis (VOL) | Prebes | 05/05/2026 | 05/05/2036 |
---
5. MONITORING & EVALUATIE
Indicatoren 2026:
- Frequentiegraad arbeidsongevallen: doel <10 (ongevallen / miljoen gewerkte uren)
- Verzuimdagen ongevallen: doel <50 dagen
- Conformiteitsscore externe audit: doel >85%
- CPBW-aanwezigheid vergaderingen: doel >90% leden aanwezig
Evaluatiemomenten:
- Kwartaalrapportage actieplan: CPBW-vergadering maart/juni/september/december
- Jaarlijkse audit: Q4 2026, externe audit door [naam auditbureau]
- Update GPP: jaarlijks in januari, of onmiddellijk bij wijzigingen (nieuwe machines, reorganisatie)
---
Opgesteld door: [Naam preventieadviseur] — [Datum]
Goedgekeurd door werkgever: [Naam + handtekening] — [Datum]
Besproken in CPBW: vergadering d.d. [datum] — zie notulen bijlage
Wanneer schakel je een externe preventieadviseur in?
Je schakelt verplicht een EDPBW in bij 20 FTE of meer, of wanneer je tot risicoklasse 3-4 behoort (chemische industrie, laswerk, hoogrisicomachines, SEVESO-installaties). Daarnaast is het verstandig een externe preventieadviseur te raadplegen bij complexe vraagstukken: invoering nieuwe productielijn met robotisering, asbestsanering in bestaand gebouw, voorbereiding VCA**-certificering, reorganisatie met psychosociale impact (ontslag 20+ werknemers), of buitenlandse overname waar Belgische Codex Welzijn moet worden toegepast. In mijn ervaring zien KMO's vaak pas de waarde van externe expertise na een incident of inspectie. Preventief inschakelen bespaart boetes, uitvaltijd en reputatieschade. PreventX ondersteunt bedrijven met EDPBW-selectie, gap-analyses en interim-preventieadvies bij langdurige afwezigheid interne preventieadviseur. Bekijk onze diensten EDPBW-ondersteuning of neem contact op voor een intakegesprek.
Bronnen en verdere lectuur
- FOD WASO — Algemene principes welzijnsbeleid (Boek I Codex)
- Codex over het welzijn op het werk — volledige tekst (Belgisch Staatsblad)
- BESWIC — Belgisch Platform Welzijn op het Werk (publicaties, toolkits, checklists)
- Prebes — Preventie & Bescherming op het werk (opleidingen + sector-info)
FAQ
Wat is de Codex Welzijn?
De Codex Welzijn op het Werk is het geconsolideerde wetboek dat sinds 1 januari 2017 alle Belgische regelgeving over welzijn, gezondheid en veiligheid op de arbeidsplaats bundelt. Het vervangt het ARAB en tientallen koninklijke besluiten, en wordt beheerd door de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg. De Codex telt 10 thematische boeken — van algemene principes (Boek I) tot sectorspecifieke bepalingen (bouw, landbouw, havens). Elk bedrijf in België moet de Codex naleven.
Wanneer is de Codex Welzijn verplicht?
De Codex Welzijn geldt voor alle werkgevers in België, ongeacht ondernemingsvorm of grootte. Vanaf de eerste werknemer (inclusief zelfstandigen met personeel) ben je verplicht een risicoanalyse uit te voeren, een preventieplan op te stellen, en een preventieadviseur aan te stellen. Boek I Codex legt algemene verplichtingen vast. Specifieke artikelen (Boek III bouw, Boek VI chemische agentia) gelden enkel bij aanwezigheid van die risico's. Sinds inwerkingtreding Codex (2017) zijn er geen uitzonderingen meer voor micro-ondernemingen.
Wie is verantwoordelijk voor naleving Codex Welzijn?
De werkgever is eindverantwoordelijk voor naleving van de Codex Welzijn (Boek I artikel I.2-1). Deze verantwoordelijkheid kan niet worden gedelegeerd — ook niet naar preventieadviseur of EDPBW. Wel kan de werkgever taken toewijzen aan lijnmanagers (operationele veiligheid), preventieadviseur (advies, risicoanalyse, opleidingen) en EDPBW (arbeidsgeneeskunde, specialistische audits). Bij niet-naleving worden sancties opgelegd aan de werkgever: administratieve boetes (€ 400-4.000 per overtreding) of strafrechtelijke vervolging bij zware inbreuken (arbeidsongeval met blijvend letsel).
Hoe vaak moet de Codex Welzijn worden geëvalueerd?
Het globaal preventieplan (GPP) en de risicoanalyse moeten jaarlijks worden geactualiseerd (Boek I artikel I.2-9). Daarnaast evalueer je tussentijds bij:
- Wijziging arbeidsorganisatie (nieuwe machines, reorganisatie, andere werkprocessen)
- Arbeidsongeval of bijna-ongeval met potentieel ernstig letsel
- Inspectie met bevindingen of voorschriften
- Invoering nieuwe chemische producten, nieuwe bouwmethoden, nieuwe technologie
In de praktijk betekent dit: jaarlijks systematische evaluatie, daarnaast ad-hoc updates. CPBW-vergaderingen (maandelijks) zijn ook evaluatiemomenten. Externe audit elk jaar of tweejaarlijks.
Wat zijn de gevolgen bij niet-naleving Codex Welzijn?
Bij niet-naleving van de Codex Welzijn riskeert de werkgever administratieve sancties opgelegd door de Inspectie Toezicht Welzijn op het Werk: boetes van € 400 tot € 6.000 per overtreding (niveau 2-4), vermenigvuldigd met aantal blootgestelde werknemers. Bij ernstige tekortkomingen (geen risicoanalyse, geen EDPBW, onveilige machines zonder CE-markering) kan de inspectie een bevel tot stillegging uitvaardigen. Bij arbeidsongeval met dodelijk of blijvend letsel kan strafrechtelijke vervolging volgen: werkgever riskeert gevangenisstraf (tot 5 jaar) en boete tot € 600.000 (Sociaal Strafwetboek art. 223). Slachtoffers kunnen civielrechtelijk schadevergoeding eisen.
Kan PreventX de Codex-naleving voor mij regelen?
Ja. PreventX biedt volledige ondersteuning bij Codex-naleving: risicoanalyse opstellen volgens Boek I artikel I.2-4, globaal preventieplan schrijven, jaarlijks actieplan formuleren, CPBW-vergaderingen faciliteren, opleidingen coördineren, en compliance-audits uitvoeren. We werken zowel voor KMO's (interim-preventieadviseur bij afwezigheid) als voor grotere organisaties (second opinion, VCA-voorbereiding, projectmatige ondersteuning zoals asbestsanering of machinerichtlijn-audits). Ons team van preventieadviseurs Niveau I en II heeft ervaring in sectoren industrie, bouw, logistiek en facility. Neem contact op via contact@preventx.be of plan een intakegesprek via onze contactpagina.
Veelgestelde vragen
Wat is de Codex Welzijn?↓
De Codex Welzijn op het Werk is het geconsolideerde wetboek dat sinds 1 januari 2017 alle Belgische regelgeving over welzijn, gezondheid en veiligheid op de arbeidsplaats bundelt. Het vervangt het ARAB en tientallen koninklijke besluiten, en wordt beheerd door de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg. De Codex telt 10 thematische boeken — van algemene principes (Boek I) tot sectorspecifieke bepalingen (bouw, landbouw, havens). Elk bedrijf in België moet de Codex naleven.
Wanneer is de Codex Welzijn verplicht?↓
De Codex Welzijn geldt voor alle werkgevers in België, ongeacht ondernemingsvorm of grootte. Vanaf de eerste werknemer (inclusief zelfstandigen met personeel) ben je verplicht een risicoanalyse uit te voeren, een preventieplan op te stellen, en een preventieadviseur aan te stellen. Boek I Codex legt algemene verplichtingen vast. Specifieke artikelen (Boek III bouw, Boek VI chemische agentia) gelden enkel bij aanwezigheid van die risico's. Sinds inwerkingtreding Codex (2017) zijn er geen uitzonderingen meer voor micro-ondernemingen.
Wie is verantwoordelijk voor naleving Codex Welzijn?↓
De werkgever is eindverantwoordelijk voor naleving van de Codex Welzijn (Boek I artikel I.2-1). Deze verantwoordelijkheid kan niet worden gedelegeerd — ook niet naar preventieadviseur of EDPBW. Wel kan de werkgever taken toewijzen aan lijnmanagers (operationele veiligheid), preventieadviseur (advies, risicoanalyse, opleidingen) en EDPBW (arbeidsgeneeskunde, specialistische audits). Bij niet-naleving worden sancties opgelegd aan de werkgever: administratieve boetes (€ 400-4.000 per overtreding) of strafrechtelijke vervolging bij zware inbreuken (arbeidsongeval met blijvend letsel).
Hoe vaak moet de Codex Welzijn worden geëvalueerd?↓
Het globaal preventieplan (GPP) en de risicoanalyse moeten jaarlijks worden geactualiseerd (Boek I artikel I.2-9). Daarnaast evalueer je tussentijds bij: wijziging arbeidsorganisatie (nieuwe machines, reorganisatie, andere werkprocessen), arbeidsongeval of bijna-ongeval met potentieel ernstig letsel, inspectie met bevindingen of voorschriften, invoering nieuwe chemische producten, nieuwe bouwmethoden, nieuwe technologie. In de praktijk betekent dit: jaarlijks systematische evaluatie, daarnaast ad-hoc updates. CPBW-vergaderingen (maandelijks) zijn ook evaluatiemomenten. Externe audit elk jaar of tweejaarlijks.
Wat zijn de gevolgen bij niet-naleving Codex Welzijn?↓
Bij niet-naleving van de Codex Welzijn riskeert de werkgever administratieve sancties opgelegd door de Inspectie Toezicht Welzijn op het Werk: boetes van € 400 tot € 6.000 per overtreding (niveau 2-4), vermenigvuldigd met aantal blootgestelde werknemers. Bij ernstige tekortkomingen (geen risicoanalyse, geen EDPBW, onveilige machines zonder CE-markering) kan de inspectie een bevel tot stillegging uitvaardigen. Bij arbeidsongeval met dodelijk of blijvend letsel kan strafrechtelijke vervolging volgen: werkgever riskeert gevangenisstraf (tot 5 jaar) en boete tot € 600.000 (Sociaal Strafwetboek art. 223). Slachtoffers kunnen civielrechtelijk schadevergoeding eisen.
Kan PreventX de Codex-naleving voor mij regelen?↓
Ja. PreventX biedt volledige ondersteuning bij Codex-naleving: risicoanalyse opstellen volgens Boek I artikel I.2-4, globaal preventieplan schrijven, jaarlijks actieplan formuleren, CPBW-vergaderingen faciliteren, opleidingen coördineren, en compliance-audits uitvoeren. We werken zowel voor KMO's (interim-preventieadviseur bij afwezigheid) als voor grotere organisaties (second opinion, VCA-voorbereiding, projectmatige ondersteuning zoals asbestsanering of machinerichtlijn-audits). Ons team van preventieadviseurs Niveau I en II heeft ervaring in sectoren industrie, bouw, logistiek en facility. Neem contact op via contact@preventx.be of plan een intakegesprek via onze contactpagina.
Laat onze preventieadviseurs dit voor je maken
PreventX werkt met ervaren HSE-adviseurs die jouw RI's, toolboxen en veiligheidsdocumenten volledig opstellen en onderhouden.